İş kazası uzuv kaybı tazminatı ; SGK’nın bağladığı sürekli iş göremezlik geliri ile işverenin kusur oranında ödediği maddi–manevi tazminattan oluşur. Maluliyet oranı, Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü’nün beş cetveli (A–B–C–D–E) üzerinden meslek kodu ve yaşa göre hesaplanır. Kol kaybı, bacak kaybı, göz kaybı ve iç organ kayıplarının tamamında ayrı oranlar uygulanır; SGK geliri bağlandıktan sonra dahi işverene tazminat davası açılabilir.
ℹ️ İş Kazası Uzuv Kaybı Tazminatı 2026 Güncel Rehber
Bu makale Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü Cetvel A–E, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranları Yönetmeliği ve 2026 güncel Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır. Tablolardaki ağırlık ölçüleri doğrudan maluliyet yüzdesi değil; A–B–C–D–E cetvel hesabına giren ham değerlerdir.
✓ Bu Rehberde Öğrenecekleriniz
- İş kazası uzuv kaybı tazminatı ne kadar çıkar — 2026 güncel rakamlar
- SGK beş cetvel sistemi nasıl işler, meslek kodu farkı neden önemli
- Parmak kopması maluliyet oranları: başparmak, işaret, orta, yüzük, küçük parmak
- Balthazard formülü — birden fazla uzuv kaybında doğru hesap
- Kol, bacak, göz ve sinir hasarı oranları (Tüzük Cetvel A)
- SGK süreci: maluliyet tespitinden aylık gelire kadar adım adım
- Dava süreci: işverene tazminat davasında ne yapılır
- Trafik kazası organ kaybı, dalak kaybı, parmak kaybı tazminatı
- Sigortasız işçinin hakları, zamanaşımı ve Yargıtay kararları
İş Kazası Uzuv Kaybı Tazminatı Nedir?
İş kazası uzuv kaybı tazminatı; 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesi kapsamında iş yeri veya işin yürütümü sırasında gerçekleşen kaza sonucu kol, bacak, el, parmak ya da göz gibi bir organın kalıcı olarak yitirilmesi ya da işlevini kaybetmesi durumunda doğan hukuki haktır. Uzuv kaybının kısmi veya tam olması, iş kazası uzuv kaybı tazminatı alınıp alınamayacağını değil miktarı belirler. Parmak kopması tazminatından kol amputasyonuna kadar geniş bir spektrum aynı hukuki çerçeveye tabidir.
İş kazası uzuv kaybı tazminatı iki bağımsız kalemden oluşur. Birincisi, SGK’nın bağladığı sürekli iş göremezlik geliridir; bu hak kusur aranmaksızın işler. İkincisi, işverenin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile TBK md.49 kapsamındaki tazminat sorumluluğudur. Uzuv kaybı tazminatında SGK geliri bağlandıktan sonra işverene dava açılabilir; yalnızca SGK gelirinin peşin sermaye değeri (PSD) mahsup edilir, kalan fark işverenden tahsil edilir. İş kazası avukatı olmadan bu iki hakkın doğru koordinasyonu çoğu zaman büyük hak kaybına yol açar.
İş Kazası Uzuv Kaybı Tazminatı Ne Kadar Çıkar?
2026 yılında parmak kopması tazminatı 200.000 TL ile 800.000 TL, tek kol veya bacak kaybı tazminatı 1 milyon TL ile 5 milyon TL, göz kaybı tazminatı ise 500.000 TL ile 3 milyon TL arasında değişmektedir. Bu rakamlar geniş bir tahmin aralığıdır; kesin tutar yıllık net kazanç, maluliyet oranı, aktif–pasif dönem ve işveren kusuruna göre aktüer bilirkişi tarafından hesaplanır. Manevi tazminat bu rakamlara eklenir ve telafisi olanaksız uzuv kayıplarında 200.000 TL ile 1 milyon TL arasında takdir edilmektedir.
| Uzuv Kaybı Türü | Tahmini Maddi Tazminat (2026) | Dayanak |
|---|---|---|
| Parmak kopması (tek) | 200.000 – 800.000 TL | 5510 m.19 + TBK m.49 |
| Tek el kaybı | 1.200.000 – 3.500.000 TL | 5510 m.19 + TBK m.49 |
| Tek kol (omuz amputasyonu) | 2.000.000 – 5.000.000 TL | 5510 m.19 + 6331 m.4 |
| Tek göz görme kaybı | 500.000 – 3.000.000 TL | 5510 m.19 + TBK m.56 |
| Tek bacak (femoral amp.) | 1.500.000 – 4.500.000 TL | 5510 m.19 + TBK m.49 |
SGK Beş Cetvellik Hesaplama Sistemi
Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, maluliyet oranını sabit bir tabloya değil beş aşamalı bir cetvel sistemine bağlamıştır. Bu nedenle “başparmak koptu, oran %24’tür” gibi sabit bir ifade doğru değildir. Nihai oran; arızanın eklem düzeyi (Cetvel A), çalışanın meslek grubu (Cetvel B), bu ikisinin kesişiminden üretilen simge (Cetvel C), referans baz oran (Cetvel D) ve yaşa göre düzeltilmiş nihai oran (Cetvel E) üzerinden adım adım hesaplanır.
Cetvel A — Arıza Ağırlık Ölçüsü
Cetvel A, 14 ayrı listeden oluşur ve her arıza türü için 0 ile 65 arasında bir ağırlık ölçüsü belirler. Bu sayı doğrudan maluliyet yüzdesi değildir; sonraki cetvellere giren ham değerdir. Liste I omurga ve sinir sistemi, Liste II göz, Liste VII–VIII üst ekstremite, Liste IX el ve parmaklar, Liste X–XI alt ekstremite olarak düzenlenmiştir. Karmaşık veya çoklu arızalarda birden fazla listeden değer alınarak Balthazard formülüyle birleştirilir.
Cetvel B — Meslek Grup Numarası
Çalışmanın niteliğine göre 1 ile 52 arasında meslek grup numarası atanır. Ağır beden işçileri (inşaat ustası, madenci, dökümcü) genellikle 1–5 grubunda yer alır ve aynı arıza için büro çalışanına kıyasla çok daha yüksek oran üretir. Aynı başparmak kaybı; meslek grubu 2’deki bir pres operatörü için %22, meslek grubu 45’teki bir muhasebeci için %9 oranı üretebilir. İş kazası kusur oranı tespitinde meslek koduna itiraz en kritik hukuki adımlardan biridir.
Cetvel C, D ve E
Cetvel C, Cetvel A’daki arıza sıra numarası ile Cetvel B’deki meslek grup numarasının kesişiminden A–R arasında bir harf (simge) üretir. Cetvel D, bu simge ve ağırlık ölçüsünü birleştirerek 38–39 yaş referans baz oranını verir. Cetvel E ise bu baz oranı sigortalının gerçek yaşıyla düzelterek kesin maluliyet yüzdesine ulaşır. Yaralanma tespit tarihindeki yaş esas alınır; genç işçilerde oran daha yüksek, ileri yaşta daha düşük çıkar çünkü gelir kaybının süresi yaşa göre değişir.
⚠️ Meslek Kodu Neden Bu Kadar Önemli?
SGK sağlık kurulları zaman zaman sigortalının gerçek mesleğini değil SGK sicilindeki kayıtlı mesleği esas alır. Bir vinç operatörü “genel işçi” kodu 25 ile değerlendirilmişse kod 3 ile kıyaslandığında aynı kol kaybında oran yaklaşık %15 fark üretir. Bu fark, aktif dönem hesabıyla yüz binlerce liralık tazminat farkına dönüşür. Bilirkişi raporuna itirazda meslek kodu birinci öncelikli denetim noktasıdır.
Göz, Kol ve Bacak Kayıplarında Maluliyet Oranları
El ve parmak dışındaki uzuv kayıpları için Cetvel A’nın farklı listeleri devreye girer. İş kazası kol kaybı tazminatı ile iş kazası bacak kaybı tazminatı hesabında aktif–pasif dönem ayrımı belirleyicidir. TRH-2010 yaşam tablosundan hesaplanan bakiye ömür, aktif dönem sonuna kadar tam oran, pasif dönemde ise asgari ücret üzerinden hesaplama yapılır.
Göz Kayıpları — Cetvel A II. Liste
Göz kaybı değerlendirmesinde tam görme kaybı (0/10) ile kısmi görme kaybı ayrı kategorilerde ele alınır. Tek göz tam görme kaybında ağırlık ölçüsü 35’tir. Görme keskinliği 2/10’un altına düşen durumlarda ise düzeltilmiş görme değeri esas alınır. Göz küresinin tamamen çıkarılması (enükleasyon) tam görme kaybıyla aynı ağırlık ölçüsünü üretir; protez takılması oranı değiştirmez.
| Arıza | Ağırlık Ölçüsü | Not |
|---|---|---|
| Tek göz tam görme kaybı (0/10) | 35 | Liste II, sıra 1-H |
| İki göz tam görme kaybı | 65 | Bakıma muhtaç → %100 gelir |
| Tek gözde görme 2/10 (diğer tam) | 20 | — |
| Her iki gözde görme 2/10 | 45 | — |
| Enükleasyon (göz küre kaybı) tek | 35 | Protez takılması oranı değiştirmez |
| Gece körlüğü (hemeralopi) | 10 | Meslek grubuna göre değişir |
Tek Göz Kaybı — Marmara Üniversitesi Adli Tıp Örneği
📋 Sol Göz Tam Görme Kaybı
35 yaşında ağır vasıta şoförü, sol göz 0/10 → sağ göz tam sağlam. Meslek grup numarası 4.
- Cetvel A: Tek göz kaybı, sıra no 1 → Ağırlık ölçüsü 35
- Cetvel B: Ağır vasıta şoförü → Meslek grup no 4
- Cetvel C: Sıra no 1 × Grup no 4 → Simge D
- Cetvel D: Ağırlık 35 × Simge D → Baz oran %46,6
- Cetvel E: Baz %46,6 × Yaş 35 → Nihai oran %37,2
Kol Kayıpları — Cetvel A VII–VIII. Listeler
İş kazası kol kaybı tazminatı hesabında en kritik faktör amputasyon seviyesidir. Omuz ekleminden veya hemen altından gerçekleşen dezartikülayon en yüksek ağırlık ölçüsünü üretir. Kol protezi takılmış olması ağırlık ölçüsünü düşürmez; fonksiyonel değerlendirme protezin varlığından bağımsız yapılır. Her iki kolun kaybedilmesi bakıma muhtaç statüsü oluşturur ve SGK geliri %100’e çıkar.
| Arıza | Tek Taraflı | İki Taraflı |
|---|---|---|
| Torasik amp. (çok kısa güdük) | 60 | 80 |
| Üst kol / dirsek eklem amp. | 50 | 75 |
| Ön kol 1/3 alt kesim amp. | 45 | 70 |
| El bileğinden amp. | 43 | 65 |
| Dirsek ankilozu (120° fleksiyonda) | 15 | 25 |
Bacak ve Ayak Kayıpları — Cetvel A X–XI. Listeler
İş kazası bacak kaybı tazminatı, ampütasyon seviyesi ve güdük fonksiyonu esas alınarak hesaplanır. Fonksiyonel güdük, protez kullanımını mümkün kılan güdük anlamına gelir; fonksiyonel olmayan güdük daha yüksek ağırlık ölçüsü üretir. Diz altı amputasyonlarda protez kullanımı rehabilitasyon açısından çok daha elverişlidir; bu durum ağırlık ölçüsünü etkilemez ancak manevi tazminat takdirinde mahkemeler bunu dikkate alır.
| Arıza | Ağırlık Ölçüsü | Not |
|---|---|---|
| Kalça dezartikülasiyon | 60 | Tek taraflı |
| Femurdan amp. (fonksiyonel güdük) | 50 | Protez kullanılabilir |
| Femurdan amp. (fonksiyonel olmayan) | 55 | Protez kullanılamaz |
| Tibiadan amp. (fonksiyonel güdük) | 40 | Diz altı — protez elverişli |
| Tibiadan amp. (fonksiyonel olmayan) | 45 | — |
| Lisfranc amp. (ayak ortası) | 25 | — |
| Ayak başparmağı kaybı | 5 | — |
| Bir ayağın tüm parmakları | 10 | — |
| Diz ankilozu (uzatılmış pozisyon) | 25 | Fonksiyonel kayıp yüksek |
| İki bacak kaybı | 80 | Bakıma muhtaç → %100 gelir |
Sinir Hasarı ve Ek Puan Uygulaması
Parmak veya kol kaybına eşlik eden periferik sinir hasarı ayrı bir arıza kalemi sayılır ve Balthazard formülüyle mevcut orana eklenir. 2014 tarihli Yönetmelik değişikliğiyle sinir hasarının bağımsız değerlendirilmesi zorunlu hale gelmiştir. Özellikle pres veya torna kazalarında sık görülen N. Medianus ile N. Ulnaris hasarları, parmak kaybının üzerine eklenen +10 ile +20 puanlık ek oranlar üretebilir.
| Sinir Arızası | Ağırlık Ölçüsü |
|---|---|
| N. Radialis tam felci (kol düzeyi) | 20 |
| N. Medianus tam felci (kol düzeyi) | 20 |
| N. Ulnaris tam felci (kol düzeyi) | 20 |
| N. Medianus (bilek düzeyi) | 13 |
| N. Ulnaris (bilek düzeyi) | 10 |
| Kombine N. Medianus + N. Ulnaris | 35 |
| N. Peroneus tam felci | 15 |
| N. İschiadicus tam felci | 35 |
Bakıma Muhtaç Haller ve SGK Gelirinin Yüzde Yüze Çıkması
Tüzüğün 11. maddesi uyarınca bazı ağır iş kazası uzuv kaybı hallerinde sigortalı “başkasının sürekli bakımına muhtaç” statüsüne girer. Bu statü SGK gelirini %100 oranına çıkarır ve tazminat davasında bakıcı gideri kalemi açılır. Bakıcı gideri, davada ayrıca talep edilmelidir; aksi takdirde bilirkişi hesaba katmaz. Yargıtay 21. HD bu kalemin aktif dönem boyunca asgari ücret üzerinden hesaplanması gerektiğini karara bağlamıştır.
- Her iki gözde tam görme kaybı (0/10)
- Her iki elin kaybı
- Bir kolun omuzdan + bir bacağın kalçadan kaybı
- Her iki bacağın kaybı (diz üstü veya altı fark etmez)
- Kuadripleji, parapleji, ağır hemipleji
- Tedavisi olanaksız ağır akıl hastalıkları
Uzuv Kaybı Tazminat Hesaplama Formülü
İş kazası uzuv kaybı tazminatı hesaplama formülü aktüer bilirkişi tarafından uygulanır. Uzuv kaybı tazminatı hesaplama formülünün temel yapısı şöyledir: yıllık net kazanç × maluliyet oranı × aktif dönem katsayısı (TRH-2010) + asgari ücret × maluliyet oranı × pasif dönem katsayısı − SGK gelirinin peşin sermaye değeri (PSD) × işverenin kusur oranı. Bu formülün her bileşeni ayrı ayrı denetlenmelidir. İş kazası tazminat hesaplama aracımızdan ön tahmin alabilirsiniz.
Giydirilmiş Brüt Ücret Nedir
Tazminat hesabının temeli olan yıllık net kazanç, “giydirilmiş brüt ücret” üzerinden belirlenir. Parmak kopması tazminatı da dahil tüm uzuv kayıplarında çıplak maaş yeterli değildir; yemek yardımı, yol parası, ikramiye, yakacak yardımı, mesai ücretleri ve düzenli ödenen benzeri tüm kalemler hesaba dahil edilir. Yargıtay 21. HD, E.2014/17758, K.2014/21300 sayılı kararında bu kriterlerin eksiksiz uygulanmasını zorunlu kılmıştır. Uygulamada işveren zaman zaman çıplak maaş üzerinden tazminat uzlaşması teklif eder; bu teklif gerçek hakkın çok altında kalır.
Aktif ve Pasif Dönem Hesabı
Aktif dönem, sigortalının yaralanma tarihinden 60 yaşına kadar olan çalışma yıllarını kapsar. Bu dönemde gerçek ücret esas alınır. Pasif dönem ise 60 yaş sonrası hayatta kalınan süredir; asgari ücret üzerinden hesaplanır. TRH-2010 yaşam tablosundan yararlanılarak her iki dönem için ayrı katsayı hesaplanır ve toplamı alınır. 25 yaşındaki bir işçi için aktif dönem 35 yıl, pasif dönem ise ortalama 13–15 yıl olarak hesaplanır.
| Formül Bileşeni | Açıklama |
|---|---|
| Yıllık net kazanç | Giydirilmiş brüt → yasal kesintiler → net × 12 |
| Maluliyet oranı | A–B–C–D–E cetveli sonucu (meslek kodlu) |
| Aktif dönem katsayısı | TRH-2010 — yaralanma tarihinden 60 yaşa |
| Pasif dönem katsayısı | TRH-2010 — 60 yaş sonrası bakiye ömür |
| SGK PSD mahsubu | Bağlanan aylığın peşin sermaye değeri |
| Kusur oranı çarpanı | İşverenin % kusuru (bilirkişi tespiti) |
Gerçek Hesaplama Örneği
26 yaşında pres operatörü; sağ el işaret, orta ve yüzük parmakları 2. boğumdan koptu. Giydirilmiş net aylık ücret 33.511 TL. SGK sağlık kurulu %22 belirledi. Makine koruyucusu yoktu; işveren %100 kusurlu. TRH-2010: aktif dönem 34 yıl, pasif dönem 14 yıl.
- Yıllık net kazanç: 33.511 × 12 = 402.132 TL
- Aktif dönem tazminatı: 402.132 × %22 × aktif dönem katsayısı (aktüer hesap)
- Pasif dönem tazminatı: Asgari ücret × %22 × pasif dönem katsayısı
- SGK PSD mahsubu: Bağlanan gelirin peşin sermaye değeri brüt hesaptan düşülür
- Kusur: %100 → tam tutar tahsil edilir
✅ Sonuç: Bilirkişi brüt maddi tazminatı 1.680.000 TL belirledi. SGK PSD mahsubu sonrası net işveren yükümlülüğü 1.240.000 TL; manevi tazminat ayrıca 320.000 TL olarak talep edildi. İşverenin ilk teklifi 180.000 TL’ydi.
SGK Süreci — Maluliyet Tespitinden Aylık Gelire
İş kazası uzuv kaybı tazminatı sürecinde SGK aşaması, hak sahiplerinin çoğunun tam olarak bilmediği ancak doğru yönetilmediğinde büyük hak kayıplarına yol açan kritik bir aşamadır. Süreç kaza bildiriminden başlayarak aylık gelir bağlanmasına kadar belirli aşamalardan geçer.
1. İş Kazasının Bildirilmesi
İşveren, iş kazası uzuv kaybı dahil her türlü iş kazasını üç iş günü içinde e-Devlet veya SGK şubesi aracılığıyla bildirmekle yükümlüdür (5510 s.K. md.13/2). Sigortalı veya yakınları da bu bildirimi yapabilir. Bildirim yapılmamışsa hak sahipleri kazayı öğrendikten itibaren bir yıl içinde doğrudan SGK’ya başvurarak iş kazası tespiti talebinde bulunabilir. İş kazası avukatı desteğiyle bu başvuru süreçleri çok daha hızlı yürütülür; özellikle işverenin bildirimi reddettiği durumlarda hukuki destek zorunludur.
2. SGK Sağlık Kurulu Raporu
Tedavinin tamamlanmasından sonra sigortalı SGK’nın belirlediği hastanelerde sağlık kuruluna muayene ettirilir. Parmak engelli raporu bu aşamada düzenlenir; beş cetvel üzerinden maluliyet oranı belirlenir. Uygulamada bazı kurullar meslek kodunu eksik veya hatalı belirlemekte; bu durum oranı önemli ölçüde düşürmektedir. Rapora itiraz hakkı tebliğden itibaren 30 gündür.
3. SGK Sağlık Kurulu Kararına İtiraz
İtiraz, Sosyal Sigortalar Yüksek Sağlık Kurulu’na (SSYSK) yazılı olarak yapılır. SSYSK kararı kesin değildir; mahkeme aşamasında yeniden bilirkişi atanır ve SGK kararından bağımsız hesaplama yapılır. Bu nedenle SGK’nın %8 verdiği bir dosyada mahkeme bilirkişisi %15 belirleyebilir; ikisi arasındaki fark işveren tazminatına yansır.
4. Sürekli İş Göremezlik Gelirinin Bağlanması
Maluliyet oranı %10 veya üzerinde olan sigortalıya aylık sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Gelir, sigortalının son 12 aylık prime esas kazancının günlük ortalaması üzerinden hesaplanır. %10’un altında kalan oranlarda aylık bağlanmaz; tek seferlik peşin değer ödenir.
| Maluliyet Oranı | SGK’nın Yaptığı |
|---|---|
| %10 altı | Peşin değer ödenir, aylık bağlanmaz |
| %10 – %49 | Orana göre kısmi aylık bağlanır |
| %50 – %99 | Yüksek aylık + maluliyet desteği |
| %100 (bakıma muhtaç) | Tam gelir + ek bakım yardımı |
5. Malulen Emeklilik
Parmak kopması tek başına maluliyet aylığı için gereken %60 eşiğini nadiren aşar. Ancak birden fazla uzuv kaybı, sinir hasarı veya mesleki yeterlilik kaybıyla birleştiğinde bu eşiği aşmak mümkündür. Değerlendirme için Yüksek Sağlık Kurulu’na başvurulur. Malulen emekli olunması durumunda tazminat hesabında pasif dönem daha erken başlar ve bu durum aktüer hesabı etkiler.
Dava Süreci — İşverene Tazminat Davası Adım Adım
SGK süreci ile uzuv kaybı tazminatı davası birbirinden bağımsız yürür ve birbirini engellemez. SGK’dan gelir bağlanmış olması işverene dava açmaya engel değildir; aksine gelirin PSD’si hesaplandıktan sonra kalan fark için dava açılır. İş kazası uzuv kaybı davalarında ortalama süre 2–4 yıldır; ancak doğru delil ve erken hazırlıkla bu süre kısaltılabilir.
Dava Öncesi Hazırlık
Uzuv kaybı tazminatı davası açmadan önce yapılması gerekenler: kaza anındaki delillerin toplanması (iş yeri fotoğrafları, makine güvenlik kayıtları, mesai cetvelleri, varsa kamera görüntüleri), tanıkların ifadelerinin hazırlanması, ücret belgelerinin derlenmesi ve aktüer ön hesap yaptırılmasıdır. İşverenin sigorta şirketi çoğu zaman düşük uzlaşma teklifleriyle süreci başlatır; aktüer hesap yapılmadan bu tekliflere yanıt verilmemelidir.
Yetkili ve Görevli Mahkeme
İş kazası uzuv kaybı tazminat davaları iş mahkemelerinde görülür. Yetkili mahkeme; kazanın gerçekleştiği yer, işverenin ikametgahı veya sigortalının ikametgahı mahkemesidir. Arabuluculuk zorunlu değildir; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu iş kazasına dayalı tazminat taleplerini zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında tutmuştur.
Dava Sürecindeki Kritik Aşamalar
- Dava dilekçesi: Hukuki dayanak, kazanın anlatımı, maluliyet iddiası ve tazminat kalemleri belirtilir. Talep miktarı başta düşük tutulup ıslah yoluna gidilebilir.
- Bilirkişi atanması: Mahkeme iş güvenliği uzmanı, aktüer ve tıp doktoru içeren bilirkişi kurulu atar. Bu kurulun maluliyet oranı SGK kararından bağımsızdır.
- Kusur tespiti: İş güvenliği bilirkişisi, işveren ve işçinin kusur oranlarını belirler. Makine koruyucusu yoksa veya eğitim verilmemişse işveren %80–100 kusurlu bulunur.
- Aktüer raporu: Aktüer bilirkişi; giydirilmiş ücret, maluliyet oranı, aktif–pasif dönem ve SGK PSD mahsubuyla maddi tazminatı hesaplar.
- Karar ve temyiz: İş mahkemesi kararına karşı Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) ve ardından Yargıtay’a başvurulabilir.
Sigortasız İşçinin Dava Süreci
Sigortasız işçi iş kazası uzuv kaybı tazminatı için önce hizmet tespiti davası açmalıdır. Bu dava iş mahkemesinde tazminat davasıyla birleştirilebilir ya da paralel yürütülebilir. Hizmet tespitinde zamanaşımı 5 yıldır. 4/a işçi hakları kapsamında sigortasız çalıştırma işverenin %100 kusuru sayılır ve SGK’nın rücu hakkı doğar. Taşeron çalışması varsa hem taşeron hem asıl işveren birlikte dava edilmelidir.
| Dava Aşaması | Süre | Not |
|---|---|---|
| Dava açılması | 1–2 hafta | Tebligat + ilk duruşma tayini |
| Delil toplama / bilirkişi | 3–8 ay | Kusur + aktüer raporu |
| İlk derece mahkeme kararı | 1–2 yıl | Karmaşık dosyalarda uzayabilir |
| BAM istinaf | 6–12 ay | İtiraz varsa |
| Yargıtay temyiz | 6–18 ay | İsteğe bağlı |
Sigortasız İşçinin İş Kazası Uzuv Kaybı Hakları
Kayıt dışı çalışanlar iş kazası uzuv kaybı tazminatı konusunda en çok mağdur olan gruptur; ancak tüm yasal haklar eksiksiz devam eder. Prim ödenmemesi SGK’nın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. SGK önce tedavi ve gelir haklarını karşılar, ardından işverene rücu eder. 4/a işçi hakları kapsamında sigortasız çalıştırma işveren için ağırlaştırıcı bir etkendir; mahkemeler %100 işveren kusuruna hükmeder.
Hizmet tespiti davası, tazminat davasıyla eş zamanlı veya öncesinde iş mahkemesinde açılabilir. Tanık beyanı, banka transferleri, mesai cetveli ve kıyafet-teçhizat faturaları delil olarak kabul edilir. Taşeron çalışmasında hem taşeron hem asıl işveren birlikte dava edilmelidir; Yargıtay 21. HD asıl işverenin müteselsil sorumluluğunu defalarca teyit etmiştir.
Zamanaşımı Kuralları
SGK sağlık kurulu kararına itiraz süresi tebliğden itibaren 30 gündür. Uzuv kaybı tazminatı için işverene açılacak davada zamanaşımı 10 yıldır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2024/104 sayılı kararında tedavi tamamlanana kadar bu sürenin başlamayacağını hükme bağlamıştır.
| Talep Türü | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| SGK sağlık kurulu kararına itiraz | 30 gün | Tebliğ tarihi |
| İşverene maddi tazminat | 10 yıl | Tedavinin tamamlanması (HGK 2024/104) |
| Manevi tazminat | 2 yıl / 10 yıl mutlak | Zararın öğrenilmesi / kaza tarihi |
| Hizmet tespiti (sigortasız) | 5 yıl | Çalışma ilişkisinin sona ermesi |
| Trafik kazası tazminatı | 2 yıl / 10 yıl mutlak | Kazanın öğrenilmesi / kaza tarihi |
İş Kazası Uzuv Kaybı Tazminatında Faiz
Tazminata faiz, kaza tarihinden itibaren işler. Dava gecikmesi toplam alacağı doğrudan etkiler; erken dava açmak faiz avantajı sağlar.
| Kaza Tarihi | Uygulanan Faiz | Dayanak |
|---|---|---|
| 01.06.2024 öncesi | %9 yasal faiz | 3095 sayılı Kanun |
| 01.06.2024 ve sonrası | %24 yasal faiz | Güncel yasal faiz oranı |
Örnek: 2022 tarihli bir kazada 2026’da hüküm kuruluyorsa 4 yıllık %9 faiz; 100.000 TL tazminat için yaklaşık 136.000 TL’ye ulaşır. 2024 sonrası kazalarda %24 faiz nedeniyle bu etki çok daha hızlı büyür.
Geçici İş Göremezlik Ödeneği (Rapor Parası)
Uzuv kaybı sonrası tedavi sürecinde çalışamayan işçi SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği alır. Bu hak sürekli iş göremezlik gelirine ektir ve ondan bağımsız işler. Kaza tarihinden itibaren ilk 2 gün işveren tarafından normal ücret ödenir; 3. günden itibaren SGK devreye girer.
| Tedavi Türü | Günlük Ödeme Oranı | Formül |
|---|---|---|
| Yatarak tedavi | Günlük kazancın 2/3’si | Brüt aylık kazanç ÷ 30 × 2/3 |
| Ayakta tedavi | Günlük kazancın 1/2’si | Brüt aylık kazanç ÷ 30 × 1/2 |
İşveren bu sürede ücret eksik ödemişse fark da tazminat davasına dahil edilir. Geçici iş göremezlik süresi boyunca iş akdine son verilemez; aksi hâlde işe iade veya kötüniyet tazminatı hakkı doğar.
İş Kazası Uzuv Kaybı Tazminatı Yargıtay Kararları
İş kazası parmak kopması Yargıtay kararları hem maluliyet hesabının doğru yapılması hem de işveren sorumluluğunun sınırları açısından belirleyicidir. Parmak kopması emsal kararları incelendiğinde mahkemelerin bilirkişi raporlarını sıklıkla bozduğu görülür; meslek kodu hatası ve Balthazard uygulaması bu bozma kararlarının başlıca nedenleridir.
Yargıtay 21. HD, 29.11.2016, E.4365, K.14647: İş kazası uzuv kaybı tazminatı hesabında gerçek ücretin esas alınması zorunludur. Makine güvenlik koruyucularının takılmamış olması işveren açısından tam kusur sayılır; bilirkişi tarafından maluliyet oranının meslek kodu esas alınarak yeniden hesaplatılması zorunludur.
Yargıtay 21. HD, E.2014/17758, K.2014/21300: Uzuv kaybı tazminat hesabında giydirilmiş brüt ücretin (ikramiye, yemek, yol dahil tüm kalemler) esas alınması ve SGK PSD mahsubunun doğruluğunun bilirkişi raporunda ayrıca denetlenmesi zorunludur. İşçinin kıdemi, yaptığı işin niteliği ve emsal ücret araştırması yapılmadan hesaplanan rapor bozma nedenidir.
Yargıtay HGK, E.2018/906, K.2024/104, 14.02.2024: Tedavi devam ettiği sürece maddi tazminat zamanaşımı işlemeye başlamaz; tedavinin tamamlanması zamanaşımının başlangıç anıdır. Bedensel zararın değişim ve gelişim gösterdiği hallerde zamanaşımı zararın tamamının öğrenildiği tarihten itibaren işler; bu nedenle tedavi sürecinde ıslah edilen tazminat talepleri zamanaşımına uğramış sayılmaz.
Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre replantasyon girişimi başarıyla sonuçlanmış olsa dahi kalıcı fonksiyon kaybı devam ediyorsa maluliyet tam kayıp üzerinden hesaplanır; sonuçsuz kalan replantasyon tazminatı azaltmaz. TBK md.56/2 uyarınca ağır bedensel zarar halinde sigortalının yakınları da manevi tazminat talep edebilir.
İş Kazası Uzuv Kaybı Tazminatı Müvekkil Deneyimleri
M.K. — İnşaat işçisi, Antalya (2024): Pres kazasında sağ elimin başparmağını KMK ekleminden kaybettim. İşverenimi sorduğumda “sana parayı veririz, dava açma” dedi; teklif 180.000 TL’ydi. Avukatım SGK PSD mahsubunu ve giydirilmiş ücret hesabını doğru yapınca önerilen rakamın dört katı tazminat aldım. Meslek kodum yanlış yazılmıştı; itiraz edilince oran %12’den %20’ye çıktı.
A.T. — Tekstil işçisi, Antalya (2025): İşaret ve orta parmağım makinaya kapıldı. SGK sağlık kurulu %8 maluliyet verdi. Avukatım meslek kodumun yanlış belirlendiğini fark etti; yeniden hesaplamayla oran %14’e çıktı. Bu fark aktif dönem hesabıyla nihai tazminatı neredeyse iki katına çıkardı.
H.D. — Tarım işçisi, Muğla (2024): Biçerdöverde sol elimin üç parmağı koptu, sigortam yoktu. “Sigortasız olunca hak yok” denildi ama doğru değildi. Hizmet tespiti davası açıp SGK’dan gelir aldım. İşveren %100 kusurlu bulundu; tazminat 620.000 TL oldu.
F.Ö. — Fabrika çalışanı, Antalya (2026): Torna tezgahında sağ gözümü tamamen kaybettim. Bilirkişi raporunda meslek kodum 41 yazıyordu; avukatım 8 olması gerektiğini kanıtladı. Bu tek fark maluliyet oranını %37’den %51’e çıkardı, tazminat farkı 800.000 TL’yi aştı.
E.Ş. — Taşeron işçi, Antalya (2025): İnşaatta düşerek kolumda kalıcı hareket kısıtlılığı oluştu. Taşeroncu “ben sorumluyum, ana firma değil” dedi. Avukatım her ikisini birlikte dava etti; hem taşeron hem asıl işveren müteselsilen sorumlu tutuldu. Toplam tazminat 1.450.000 TL oldu.
K.Y. — Mobilya fabrikası işçisi, Antalya (2025): Bilezik ampütasyonundan sonra işverenimi yalnızca SGK ödemeşiyle kurtarmaya çalıştı. Bilirkişi iki parmak kaybında Balthazard formülü yerine oranları toplamıştı; avukatım rapora itiraz etti ve doğru formülle hesap yenilendi. Fark 350.000 TL oldu.
İş Kazası Uzuv Kaybı Tazminatı Sık Sorulan Sorular
İş kazası uzuv kaybı tazminatı ne kadar çıkar?
2026 yılında tek kol/bacak kaybında 1–5 milyon TL, göz kaybında 500.000–3 milyon TL, parmak kopmasında 200.000–800.000 TL arasında maddi tazminat çıkmaktadır. Manevi tazminat bu rakamlara ayrıca eklenir. Kesin tutar giydirilmiş brüt ücret, maluliyet oranı ve işveren kusuruna göre aktüer bilirkişi tarafından hesaplanır.
SGK maluliyet oranına nasıl itiraz edilir?
Kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde SGK’ya yazılı itiraz yapılır; dosya Sosyal Sigortalar Yüksek Sağlık Kurulu’na gönderilir. Tazminat davasında mahkeme bilirkişisi SGK kararından bağımsız yeniden hesaplama yapar.
SGK geliri bağlandı, yine de işverene dava açabilir miyim?
Evet. İki hak birbirini ortadan kaldırmaz. SGK gelirinin peşin sermaye değeri (PSD) hesaptan düşülür; kalan fark işverenden talep edilir.
Maluliyet oranım %10’un altında; tazminat alabilir miyim?
SGK aylık bağlamaz; peşin değer ödenir. Ancak işverene açılacak davada böyle bir alt sınır yoktur. Küçük de olsa kalıcı arıza varlığında maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.
İşveren tazminat teklif etti, kabul etmeli miyim?
Aktüer hesap yapılmadan ve avukat denetimi olmadan hiçbir teklif kabul edilmemelidir. İşveren ya da sigorta şirketinin ilk teklifleri çoğunlukla gerçek hakkın %15–25’i civarındadır. Teklif kabul edildikten sonra ek hak talep etmek mümkün olmaz.
Rapor param (geçici iş göremezlik ödeneği) ne zaman başlar?
Kaza tarihinden itibaren ilk 2 gün işveren öder. 3. günden itibaren SGK devreye girer. Yatarak tedavide günlük kazancın 2/3’si, ayakta tedavide 1/2’si ödenir. Sürekli iş göremezlik gelirine ek olarak ayrıca alınır.
Tazminata faiz işler mi, işlerse hangi oranda?
Evet, kaza tarihinden itibaren faiz işler. 01.06.2024 öncesi kazalar için %9, sonrası için %24 yasal faiz uygulanır. Dava geciktikçe faiziyle birlikte alacak önemli ölçüde büyür.
Arabuluculuğa gitmem zorunlu mu?
Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu iş kazasına dayalı tazminat taleplerini zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında tutmuştur. Doğrudan iş mahkemesine dava açılabilir.
Replantasyon başarısız oldu, oran düşer mi?
Hayır. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre kalıcı fonksiyon kaybı devam ediyorsa maluliyet tam kayıp üzerinden hesaplanır. Başarısız replantasyon tazminatı azaltmaz.
Kaza tutanağında eklem düzeyi yanlış yazıldı, ne yapabilirim?
SGK sağlık kuruluna itiraz edilerek yeniden muayene talep edilir. Mahkeme bilirkişisi tutanakla bağlı kalmadan bizzat muayene yapar. Ameliyat notları ve radyolojik görüntüler en güçlü delildir.
Uzuv kaybım nedeniyle işten çıkarıldım, ne yapabilirim?
İş kazası nedeniyle geçici iş göremezlik süresi boyunca işten çıkarma geçersizdir. Kalıcı maluliyet halinde işveren makul uyum sağlamakla yükümlüdür; buna rağmen işten çıkarılıyorsa işe iade veya ağırlaştırılmış tazminat hakkı doğar.
Meslek kodum yanlış belirlendi, bunu nasıl düzeltirim?
SGK sağlık kurulu kararına 30 gün içinde itiraz edilir ya da tazminat davasında mahkeme bilirkişisine meslek koduna itiraz edilir. Gerçek mesleği ispatlayan iş sözleşmesi, SGK hizmet belgesi ve tanık beyanı delil olarak kullanılır.
İş kazası uzuv kaybı tazminatı davası ne kadar sürer?
Ortalama 2–4 yıl sürer. İş güvenliği bilirkişisi, aktüer raporu, itirazlar ve temyiz başlıca etkenlerdir. İhtiyati tedbir veya ihtiyati hacizle kısmi ödeme daha hızlı alınabilir.
İş kazası kol kaybı tazminatı ne kadar olur?
Üst kol/dirsek eklem ampütasyonunda ağırlık ölçüsü 50’dir. Ağır beden işçisi için yaklaşık %45–55 maluliyet oranı üretir. Aktif–pasif dönem hesabıyla tazminat genellikle 2–5 milyon TL arasında çıkmaktadır.
İş kazası bacak kaybı tazminatı nasıl hesaplanır?
Tibial amputasyonda ağırlık ölçüsü 40, femoral amputasyonda 50, kalça dezartikülasynda 60’tır. SGK PSD mahsubu sonrası net tazminat 1,5–4,5 milyon TL arasında hesaplanmaktadır.
İlgili Makaleler
| Konu | Bağlantı |
|---|---|
| İş kazası avukatı | Detaylı bilgi → |
| İş kazası tazminat hesaplama | Hesaplama aracı → |
| İş kazası kusur oranı tespiti | Detaylı bilgi → |
| İş kazası kırık tazminatı | Detaylı bilgi → |
| Trafik kazası tazminat hesaplama | Detaylı bilgi → |
| Trafik kazası sigorta limitleri | Detaylı bilgi → |
| Antalya iş hukuku avukatı | Detaylı bilgi → |
📞 İş Kazası Uzuv Kaybı Tazminatı Avukatı, Hukuki Destek
İş kazası uzuv kaybı tazminatı ve parmak kopması tazminatı davalarında meslek kodu itirazı, Balthazard formülü denetimi ve SGK PSD mahsubu hesabı uzmanlık gerektiren konulardır. Aktüer hesap yapılmadan arabuluculuğa veya uzlaşmaya oturulmamalıdır. Antalya avukat kadromuzla dosyanızı değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
Av. Ahmet Geçgel — Seçkin Avukatlık
📍 Meltem Mah. Meltem Blv. Antalya Spor Sit. B-2 Blok K7 D13 Muratpaşa/Antalya
Tel: +90 539 375 05 85 | E-posta: info@seckinavukatlik.com