İş Hukuku
İş Kazası Parmak Kopması Tazminatı

İş kazası parmak kopması tazminatı; makine, pres veya kesici alet kaynaklı iş kazalarında parmağın kısmen ya da tamamen yitirilmesi halinde işçinin SGK’dan ve işverenden alabileceği maddi ve manevi tazminattır. 2026 yılında tek parmak kaybında 200.000–500.000 TL, başparmak kopmasında 400.000–2.000.000 TL bandında değişen tazminat tutarları belirlenmektedir; birden fazla parmak kaybı ve sinir hasarının eşlik ettiği durumlarda bu rakam yükselir. İş kazası avukatı desteği olmadan meslek kodu hataları ve Balthazard formülünün eksik uygulanması hak kaybına yol açar.

  • Yasal dayanak: 5510 sayılı Kanun + 6331 sayılı İSG Kanunu + 6098 sayılı TBK
  • SGK aylık geliri için eşik: Maluliyet oranı %10 ve üzeri
  • Tek parmak tazminatı (başparmak hariç): 200.000–500.000 TL
  • Başparmak kopması tazminatı: 400.000–2.000.000 TL
  • Birden fazla parmak kopması: 500.000–1.500.000 TL
  • El bileğinden ampütasyon: 1.200.000–3.500.000 TL
  • Manevi tazminat: 100.000–500.000 TL (hâkim takdiriyle)
  • SGK kararına itiraz — Yüksek Sağlık Kurulu süresi: 6 ay
  • İşverene tazminat davası zamanaşımı: 10 yıl (Yargıtay HGK 2018/906 E., 2024/104 K.)
  • Zorunlu arabuluculuk: İş kazası davalarında uygulanmaz (7036 m.3/3)

📋 Hangi kazayı yaşadınız?

Yazı İçeriği

İş Kazası Parmak Kopması Tazminatı Podcast Anlatımı

İş kazası parmak kopması tazminatı, başparmak kaybı, maluliyet oranı, SGK sürekli iş göremezlik geliri, meslek kodu, maddi tazminat, manevi tazminat ve hesaplama süreci bu podcast bölümünde sade ve hukuki dille anlatılmıştır.

İş Kazası Parmak Kopması Tazminatı Nedir?

İş kazası parmak kopması tazminatı, çalışma yaşamında makine, pres, kesici alet veya döner ekipman kaynaklı kazalarda parmağın kısmen ya da tamamen kaybedilmesi halinde sigortalı işçinin iki ayrı kalemden talep ettiği maddi ve manevi tazminattır.

  • SGK Sürekli İş Göremezlik Geliri: Bu kalem işverenin kusurundan bağımsız olarak doğar. Maluliyet oranı %10 ve üzerindeyse sigortalıya aylık gelir bağlanır; %10 altındaki oranlarda peşin sermaye değeri ödenir. SGK bu ödemeyi yaparken işverene rücu eder (5510 m.21).
  • İşveren Maddi-Manevi Tazminatı: 6331 sayılı Kanun m.4 uyarınca işveren tüm iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür; bu yükümlülüğün ihlali kusur doğurur ve TBK m.49 çerçevesinde tazminat sorumluluğu kurulur. SGK geliri bağlandıktan sonra dahi işverene karşı dava açılabilir; SGK’nın ödediği gelirin peşin sermaye değeri (PSD) tazminattan mahsup edilir.

Hak, parmak kopması mekanizmasına bakılmaksızın doğar; pres, torna, freze, dairesel testere, kesici alet veya döner ekipman kaynaklı tüm kazalar kapsamdadır. Parmak kırılması tazminatı hakkı da aynı çerçevede değerlendirilir; kırık sonrası kalıcı hareket kısıtlılığı veya eklem ankilozu oluşmuşsa el parmak hareket kısıtlılığı özür oranı 30692 sayılı Yönetmelik tablolarına göre belirlenir.

SGK beş Cetvellik Hesaplama Sistemi ve Meslek Kodunun Etkisi

SGK beş Cetvellik Hesaplama Sistemi ve Meslek Kodunun Etkisi

SGK Beş Cetvellik Hesaplama Sistemi ve Meslek Kodunun Etkisi

Meslekte kazanma gücü kaybı oranı, SGK Sağlık İşlemleri Tüzüğü’nün beş aşamalı cetvel sisteminden çıkar. Meslek kodu en sık atlanan ancak en yüksek hak kaybına yol açan unsurdur; aynı parmak kaybı farklı meslek gruplarında çok farklı oranlar üretir.

Beş cetvel adımları:

  • Cetvel A: Arıza türü ve eklem düzeyine göre 0–65 arasında ham ağırlık ölçüsü belirlenir. Başparmak KMK ampütasyonu için bu değer 24’tür.
  • Cetvel B: İşçinin meslek grup numarası 1–52 arası tespit edilir. İnşaat ustası 3, muhasebeci 46 grubundadır.
  • Cetvel C: A ve B değerlerinin kesişiminden A–R arası harf simgesi çıkar.
  • Cetvel D: Simge ve ağırlık ölçüsü birleşerek 38–39 yaş referans baz oranı üretir.
  • Cetvel E: Baz oran gerçek yaşla işlenerek kesin maluliyet yüzdesi belirlenir.

Meslek kodunun tazminata etkisi — somut örnek: Aynı başparmak KMK ampütasyonu inşaat ustasında (meslek grubu 3) yaklaşık %20, büro çalışanında (meslek grubu 46) yaklaşık %8 oran üretir. Yıllık net kazancı 240.000 TL olan 30 yaşındaki bir çalışan için bu %12 fark, aktif dönem hesabıyla 500.000 TL’yi aşan tazminat farkı anlamına gelir.

  • İnşaat ustası (meslek grubu 3): İşaret parmağı KMK/MKF ampütasyonunda ~%13 oran; ağır bedensel çalışma el kullanımını belirleyici kılar.
  • Muhasebeci (meslek grubu 46): Aynı kayıp için ~%5 oran; masa başı iş niteliği düşük oran üretir.

SGK sağlık kurulları kayıtlı meslek kodunu esas alır; gerçek meslek farklıysa (örneğin SGK kaydında “büro işleri” yazılı olup fiilen pres operatörü çalışan işçi) bu durum SSYSK’ya itiraz dilekçesiyle düzeltilmelidir. Kusur oranı tespiti kadar meslek kodu itirazı da tazminat tutarını belirler.

Başparmak Kopması Maluliyet Oranları

Başparmak kopması tazminatı, el fonksiyonunun yaklaşık %40’ını oluşturan bu parmağın benzersiz konumu nedeniyle diğer parmaklardan yüksektir. Opozisyon ve adduksiyon hareketlerinin kaybı tutma–kavrama işlevini ağır biçimde etkiler. SGK Tüzüğü Cetvel A IX. Listesi üç eklem düzeyi öngörür.

Ampütasyon (tek el / iki el):

  • KMK (karpo-metakarpal) — tam kayıp: Ağırlık ölçüsü 24 / 30
  • MKF (metakarpo-falangeal) — kök boğum: 20 / 26
  • FF (falango-falangeal) — uç boğum: 16 / 22

Sertlik / Ankiloz (tek el / iki el):

  • KMK düzeyinde ankiloz: 13 / 16
  • MKF düzeyinde ankiloz: 10 / 13
  • FF düzeyinde ankiloz: 7 / 10

İşaret, Orta, Yüzük ve Küçük Parmak Maluliyet Oranları

Bu parmaklardaki ağırlık ölçüleri başparmaktan düşüktür; ancak nihai maluliyet oranı meslek koduyla birleştiğinde önemli farklar üretir. Hassasiyet gerektiren mesleklerde (torna ustası, marangoz, mücevherci, cerrah, aşçı) işaret veya orta parmak kaybı yüksek oran üretir.

İşaret parmağı (tek el / iki el):

  • KMK/MKF ampütasyonu: 7 / 10
  • FF ampütasyonu: 6 / 9
  • DIF ampütasyonu (parmak ucu): 2 / 5
  • Sertlik/Ankiloz: 4 / 7

Orta parmak (tek el / iki el):

  • KMK/MKF ampütasyonu: 5 / 8
  • FF ampütasyonu: 3 / 6
  • DIF ampütasyonu: 1 / 3

Yüzük parmağı (tek el / iki el):

  • KMK/MKF ampütasyonu: 3 / 6
  • FF ampütasyonu: 1 / 4

Küçük (serçe) parmak (tek el / iki el):

  • KMK/MKF ampütasyonu: 2 / 5
  • FF ampütasyonu: 1 / 4
İş Kazası Parmak Kopması Engel Oranları

İş Kazası Parmak Kopması Engel Oranları

30692 Sayılı Yönetmelik Kişi Engel Oranları

30692 sayılı Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Tablo 2.7 verileri tazminat davalarında SGK Tüzük cetveli yanı sıra kullanılır. Bu yönetmelik meslek kodu içermez; doğrudan anatomik kayba göre kişi engel oranı yüzdesi verir. Engelli kimlik kartı, malullük tespiti ve vergi indirimi başvurularında esas alınır.

El parmakları — kişi engel oranı (%):

  • Başparmak KMK ekleminden: %23
  • Başparmak MF eklem (kök boğum): %22
  • Başparmak İF eklem (uç boğum): %11
  • İşaret veya Orta — MF eklem (kökten): %11
  • İşaret veya Orta — PİF eklem (orta boğum): %8
  • İşaret veya Orta — DİF eklem (parmak ucu): %5
  • Yüzük veya Küçük — MF eklem: %5
  • Yüzük veya Küçük — PİF eklem: %4
  • Yüzük veya Küçük — DİF eklem: %3
  • 5 parmak tamamı — MF eklemden: %54
  • Başparmak hariç 4 parmak — MF: %32

Ayak Parmağı Kopması Engel Oranları

Ayak parmağı kopması tazminatı, ayakta çalışan ve yük taşıyan mesleklerde (inşaat işçisi, depo elemanı, kargo görevlisi, asker, polis, fabrika işçisi) belirgin bir tazminat kalemi oluşturur. Ayak başparmağının kaybı yürüyüş dengesini ve denge merkezini olumsuz etkilediğinden el başparmağına göre daha düşük orana sahip olsa da yürüyüş bozukluğu eşliğinde Balthazard formülüyle nihai oran artar. Transmetatarsal amputasyon (tüm ayak ön kısmı kaybı) %71 gibi yüksek bir orana ulaşarak ağır engellilik kategorisine girer. Protez uygulanabildiğinden protez ve özel ayakkabı giderleri de tazminat kalemine eklenir. Değerler 30692 sayılı Yönetmelik Tablo 3.30 kapsamındadır.

  • MTF eklemden tüm parmaklar: %31
  • MTF eklemden başparmak: %17
  • İnterfalangial eklemden başparmak: %7
  • MTF eklemden diğer küçük parmak: %3
  • Transmetatarsal (tüm ayak ön kısmı): %71 — ağır engellilik kategorisi

Sağ El ve Sol El Özür Oranı Farkı

Tek parmak kaybında sağ veya sol ayrımı yönetmelik tablolarında doğrudan farklı oran üretmez. Asıl belirleyici dominant el kaybının mesleki yeterliliğe etkisidir.

  • Dominant el kaybı: Hassasiyet gerektiren mesleklerde (cerrah, marangoz, terzi, kuyumcu, aşçı) günlük iş yapamama düzeyini artırır; bilirkişi raporunda ek puan olarak değerlendirilebilir.
  • Sol el (dominant olmayan): Oranlar tablo değeriyle başlar; fark meslek kodu ve dominant el durumuyla şekillenir.
  • Çift el ampütasyonu: “İki taraflı” kayıp sayıldığından oranlar tek el kaybının yaklaşık 1,5 katına çıkar (başparmak KMK: tek el 24 → iki el 30).
  • Solaklık ispatı: Önceki sağlık kayıtları veya tanık ifadesiyle belgelenebilir; bu durumda sol el dominant kabul edilir.

Birden Fazla Parmak Kaybında Balthazard Formülü

Aynı elde birden fazla parmak kaybı veya kayba eşlik eden sinir hasarı ilgili olduğunda oranlar basitçe toplanmaz; SGK Tüzüğü m.7 Balthazard Formülü’nün uygulanmasını zorunlu kılar. Bilirkişinin formülü atlayıp oranları toplaması istinafta bozma sebebidir.

Formül: Toplam = O₁ + [(100 − O₁) × O₂ ÷ 100]

Üç veya daha fazla arıza varsa bulunan toplam yeni O₁ sayılır, üçüncü oran O₂ olarak işlem tekrarlanır.

Örnek hesaplama:

  • O₁ = %45, O₂ = %35 → Toplam = 45 + (55 × 35 ÷ 100) = %64,25 (yanlış toplama: %80 değil)
  • İki parmak: %30 + %20 → doğrusu 30 + (70 × 20 ÷ 100) = %44 (yanlış toplama: %50 değil)

Sık karşılaşılan birden fazla parmak kaybı — ağırlık ölçüleri (tek el / iki el):

  • Başparmak + İşaret (KMK/MKF): 30 / 45
  • Başparmak + İşaret + Orta: 35 / 50
  • İşaret + Orta + Yüzük + Küçük: 16 / 22
  • 5 parmak tamamı (KMK/MKF): 43 / 65
  • El bileğinden ampütasyon: 43 / 65

Sinir Hasarı ve Ek Puan Uygulaması

Parmak veya kol kaybına eşlik eden periferik sinir hasarı ayrı bir arıza kalemi sayılır ve Balthazard formülüyle mevcut orana eklenir. EMG ve EMR raporları ileri sürülerek itiraz hakkı kullanılmalıdır; bilirkişi raporlarında sinir hasarının atlanması sık görülür.

  • N. Radialis / Medianus / Ulnaris tam felci (kol düzeyi): Ağırlık ölçüsü 20
  • N. Medianus (bilek düzeyi): 13 — başparmak opozisyonunu ve elin radial yarısını etkiler
  • N. Ulnaris (bilek düzeyi): 10 — küçük ve yüzük parmağı hareketlerini bozar
  • Kombine N. Medianus + N. Ulnaris: 35 — elin işlevselliğini büyük oranda azaltır
  • N. Peroneus tam felci: 15
  • N. İschiadicus tam felci: 35
İş Kazası Parmak Kırılması Tazminatı

İş Kazası Parmak Kırılması Tazminatı

Parmak Kırılması Tazminatı

Parmak kırılması tazminatı hakkı; kırık sonrası kalıcı hareket kısıtlılığı, eklem ankilozu, açısal deformite veya kronik eklem şişliği oluşması durumunda doğar. Tedavi sonrası tam iyileşme sağlanan ve fonksiyonel kayıp bırakmayan kırıklar tazminat doğurmaz. Tedavi tamamlanmadan rapor alınması yanıltıcı düşük oran doğurur; iyileşme sonu raporu beklenmelidir.

Eklem ankiloz değerleri — minimum engellilik (%):

  • DİF — uç eklem (normal fleksiyon 70°): %30
  • PİF — orta eklem (normal fleksiyon 100°): %50
  • MKF — kök eklem (normal fleksiyon 90°): %45

Açısal deformite — minimum engellilik (%):

  • Hafif (10°’den az): %10
  • Orta (10°–30°): %20

Eklem şişliği — minimum engellilik (%):

  • Hafif: %10
  • Orta: %20
  • Ağır: %30

Başparmak opozisyon ve adduksiyon kaybı: Başparmak kırıkları ampütasyon olmasa dahi opozisyon ve adduksiyon hareketlerinde kalıcı kayıp bırakabilir. Opozisyon tam kaybı el işlevinin %45’ini götürür; mesafe goniometre ile ölçülerek 30692 sayılı Yönetmelik Tablo 2.4 ve 2.6’ya işlenir.

  • Opozisyon tam kayıp (0 cm): %45
  • Opozisyon 2 cm: %22
  • Opozisyon 4 cm: %9
  • Adduksiyon tam kayıp (8 cm): %20
  • Adduksiyon 6 cm: %8

Geçici İş Göremezlik Ödeneği

Parmak kopması sonrası tedavi süresince çalışamayan işçi SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği alır. Bu hak kalıcı maluliyet oranından bağımsız olarak iyileşme sürecinin tamamı için doğar; %10 alt sınırı aranmaz.

  • Ödeme oranı: Günlük kazancın 1/2’si yatarak tedavide, 2/3’ü ayakta tedavide (5510 m.18)
  • Prim şartı yok: İş kazasında prim gün sayısı şartı aranmaz; sigortalı olduğu gün dahi iş kazası geçirse ödenek alır
  • İlk gün dahil: İş kazasında ilk gün dahil tüm günler ödenir; hastalıkta ilk iki gün ödenmez
  • Ödenek tavanı: 2026 yılı için asgari ücretin dokuz katı (33.030 × 9 = 297.270 TL/ay) — 7566 sayılı Kanun
  • Eksik ücret farkı: İşveren tedavi süresinde ücreti eksik ödemediyse fark tazminat davasına dahil edilir

Ayrıntılı hesaplama için rapor parası ne zaman yatar ve iş göremezlik ödeneği rehberlerimiz incelenebilir.

İş Kazası Parmak Kopması Tazminatı Ne Kadar

İş Kazası Parmak Kopması Tazminatı Ne Kadar

İş Kazası Parmak Kopması Tazminatı Ne Kadar?

2026 yılında tazminat miktarı; kaybedilen parmağın türü, ampütasyonun eklem düzeyi, işçinin yaşı, meslek kodu, giydirilmiş brüt ücreti, işverenin kusur oranı ve eşlik eden sinir hasarı varlığı birlikte değerlendirilerek belirlenir. Kesin tutarı aktüer bilirkişi TRH-2010 Yaşam Tablosu ile aktif–pasif dönem ayrımı yaparak hesaplar. Aşağıdaki değerler emsal yargı kararlarından çıkarılan ortalama bant değerlerini gösterir.

  • Tek parmak kopması (başparmak hariç): 200.000–500.000 TL
  • Başparmak kopması: 400.000–2.000.000 TL
  • Birden fazla parmak kopması: 500.000–1.500.000 TL
  • El bileğinden ampütasyon: 1.200.000–3.500.000 TL
  • Manevi tazminat: 100.000–500.000 TL (hâkim takdiriyle, sabit tarife yoktur)

Maddi tazminat hesabında gerçek ücretin esas alınması, meslek kodunun doğru belirlenmesi ve birden fazla arıza varlığında Balthazard formülünün eksiksiz uygulanması belirleyicidir. Önceden tahmin için iş kazası tazminat hesaplama aracı kullanılabilir; ancak bağlayıcı hesap mahkeme aşamasında yapılır.

İş Kazası Parmak Kopması Tazminatı Hesaplama Formülü

Mahkemelerde aktüer bilirkişinin uyguladığı tazminat hesabı; gerçek ücret, kusur oranı, maluliyet yüzdesi, aktif–pasif dönem katsayıları ve SGK peşin sermaye değeri (PSD) mahsubu unsurlarını birlikte değerlendirir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadı TRH-2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılmasını zorunlu kılmıştır.

Formül: Tazminat = [Yıllık Net Kazanç × Maluliyet Oranı × Aktif Dönem Katsayısı] + [Asgari Ücret × Maluliyet Oranı × Pasif Dönem Katsayısı] − (SGK PSD × İşveren Kusur Oranı)

Gerçek ücret: Bordrolarda gösterilen ücret değil, giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Yemek, yol, ikramiye, ek mesai ve düzenli ödenen tüm kalemler hesaba dahildir. Bordro ücreti düşükse emsal araştırması, tanık beyanı, banka kayıtları ve meslek odası ücret tarifeleriyle gerçek ücret ispatlanır.

Hesaplama örneği — 26 yaşında pres operatörü, üç parmak kaybı:

  • Giydirilmiş net aylık ücret: 33.511 TL; yıllık 402.132 TL
  • SGK maluliyet oranı: %22 (üç parmak, Balthazard formülüyle)
  • İşveren kusuru: %100 (makine koruyucusu eksikliği)
  • Aktif dönem tazminatı: 402.132 × %22 × TRH-2010 katsayısı
  • Pasif dönem: 33.030 TL brüt asgari ücret × %22 × pasif katsayısı
  • SGK PSD mahsubu sonrası net tahsil edilebilir tutar: ~1.240.000 TL
  • Manevi tazminat ayrıca: ~320.000 TL (mahkeme takdiri)
SGK Süreci - Parmak Kopmasından Aylık Gelire

SGK Süreci – Parmak Kopmasından Aylık Gelire

SGK Süreci — Parmak Kopmasından Aylık Gelire

SGK süreci altı temel aşamadan oluşur; bu sürelerin kaçırılması ciddi hak kayıplarına yol açar.

1. İş Kazasının Bildirilmesi

  • İşveren kazayı 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür (5510 m.13); ayrıca kolluk kuvvetlerine derhal bildirim yapılır.
  • Bildirim www.sgk.gov.tr e-Bildirge sistemi veya yazılı dilekçeyle yapılır.
  • Sigortalı işçi, işveren bildirim yapmadıysa kazayı öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde SGK İl Müdürlüğü’ne doğrudan başvurabilir.

2. Sağlık Kurulu Raporu

  • Tedavi tamamlandıktan sonra SGK’nın yetkilendirdiği eğitim ve araştırma hastanelerine sevk yapılır; henüz tedavi devam ederken alınan raporlar gerçek kaybı yansıtmaz.
  • Rapor; parmak kaybının türü, eklem düzeyi, eşlik eden sinir hasarı ve hareket kısıtlılığı bilgilerini içerir.
  • Kurum kararına itiraz Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu‘na (SSYSK) yapılır; itiraz süresi tebliğden itibaren 6 aydır (5510 m.58).

3. Mahkeme Aşaması

  • SSYSK kararına itiraz halinde İş Mahkemesi‘nde maluliyet tespiti davası açılır (5510 m.101); İdare Mahkemesi yetkili değildir.
  • Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu raporu ile SSYSK kararı çelişirse dosya Adli Tıp 2. Üst Kuruluna gönderilir (Yargıtay YİBGK 28.06.1976 tarih, 1976/6-4).

4. Sürekli İş Göremezlik Geliri

  • %10 altı maluliyet: Peşin sermaye değeri ödenir, aylık bağlanmaz.
  • %10 ve üzeri maluliyet: 5510 m.19 formülüyle — yıllık kazanç × aylık bağlama oranı × maluliyet oranı — aylık gelir bağlanır.
  • SGK geliri ömür boyu ödenir; sigortalı vefatında hak sahipleri ölüm geliri olarak almaya devam eder.

5. Engelli Kimlik Kartı

  • Toplam engellilik oranı %40 ve üzeri ise engelli kimlik kartı düzenlenir.
  • Gelir vergisi indirimi (193 sayılı GVK m.31 — %20–80 indirim), engelli aylığı (2022 sayılı Kanun), ÖTV indirimi ve toplu taşıma ücretsizliği sağlar.
  • Başvuru e-Devlet üzerinden veya Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerine yapılır.

6. Malulen Emeklilik

  • Çalışma gücünü en az %60 oranında yitirme şartı aranır (5510 m.25); parmak kopması tek başına bu eşiği nadiren aşar.
  • Birden fazla parmak kaybı + sinir hasarı + eklem ankilozu Balthazard formülüyle %60 eşiğini aşabilir.
  • Ayrıca en az 10 yıllık sigortalılık ve 1800 prim günü şartı aranır; başkasının yardımına muhtaç maluliyette 10 yıllık sigortalılık şartı kalkar.
  • Detaylar için uzuv kayıpları rehberi incelenebilir.
İş Kazası Parmak Kopması Tazminat Davası

İş Kazası Parmak Kopması Tazminat Davası

İş Kazası Parmak Kopması Tazminat Davası

SGK süreci ile tazminat davası birbirinden bağımsızdır; SGK’dan gelir bağlanmış olması işverene dava açma hakkını ortadan kaldırmaz. İş kazasına dayalı maddi–manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır (7036 m.3/3); arabulucu son tutanağı aranmadan doğrudan dava açılır.

Toplanması gereken deliller:

  • Kaza anındaki işyeri fotoğrafları ve kamera görüntüleri — kamera kayıtları 7–15 günde silindiğinden derhal talep edilmelidir
  • Makine güvenlik ve bakım kayıtları, risk değerlendirme raporları (6331 m.10)
  • Mesai cetvelleri, vardiya kayıtları ve tanık ifadeleri
  • Ücret belgeleri (bordro, banka ekstresi, vergi dairesi kayıtları)
  • İSG eğitim belgeleri ve KKE teslim tutanakları
  • SGK iş kazası bildirim formu, hastane raporları, ameliyat ve epikriz belgeleri

Bilirkişi raporunda denetlenmesi gerekenler:

  • Meslek kodunun doğru belirlendiği
  • Balthazard formülünün eksiksiz uygulandığı
  • Sinir hasarı varsa ayrı arıza kalemi olarak eklendiği
  • SGK PSD mahsubunun doğru hesaplandığı
  • TRH-2010 Yaşam Tablosunun kullanıldığı

Tahmini dava süreleri:

  • Dava açılması: 1–2 hafta
  • Delil toplama / bilirkişi: 3–8 ay
  • İlk derece mahkeme kararı: 1–2 yıl
  • BAM istinaf (isteğe bağlı): 6–12 ay

Sigortasız İşçinin Parmak Kopması Hakları

Kayıt dışı çalışan işçinin hakları sigortalı işçiyle aynı düzeydedir; önce hizmet tespit davası açılarak çalışma ilişkisi kayıt altına alındırılır (5510 m.86/9 — hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıllık zamanaşımı).

  • Hizmet tespit davası İş Mahkemesi’nde açılır; SGK ve işveren davalı gösterilir
  • Delil: tanık beyanı, banka transferleri, mesai cetveli, iş yeri fotoğrafları
  • Hizmet tespiti sonrasında SGK geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik gelirini geriye dönük öder
  • SGK işverene rücu davası açar; sigortasız çalıştırma ağır kusur sebebidir (5510 m.21)
  • İşverene maddi–manevi tazminat davasında 10 yıllık zamanaşımı uygulanır

Zamanaşımı Kuralları

Zamanaşımı süreleri hak düşürücü nitelikte olduğundan kaçırılmamalıdır. Yargıtay HGK 14.02.2024 tarihli 2018/906 E., 2024/104 K. sayılı kararı; bedensel zararın değişim ve gelişim gösterdiği durumlarda zararın tamamının öğrenildiği tarihi başlangıç olarak almıştır.

  • SGK kararına itiraz (SSYSK): 6 ay — SGK kararının tebliği
  • SSYSK kararına dava (İş Mahkemesi): 5510 m.101 kapsamında — SSYSK kararının tebliği
  • İşverene maddi tazminat: 10 yıl — zararın kesinleşmesi (Yargıtay HGK 2018/906 E., 2024/104 K.)
  • Manevi tazminat: 10 yıl — TBK m.146
  • Hizmet tespit davası: 5 yıl — hizmetin geçtiği yılın sonu (5510 m.86/9)
  • İş kazası tespit davası: Zamanaşımı yok

İş Kazası Parmak Kopması Yargıtay Kararları

Yargıtay HGK 2018/906 E., 2024/104 K., 14.02.2024 — Zamanaşımının Başlangıcı

Bedensel zararların değişim ve gelişim gösterdiği durumlarda maddi tazminat zamanaşımı kazanın gerçekleştiği tarihten değil zararın tamamının öğrenildiği tarihten itibaren başlar. 10 yıllık süre, sürekli iş göremezlik raporunun düzenlendiği veya zararın kesinleşip öğrenildiği tarihten işlemeye başlar. Kaza tarihinden 10 yıldan fazla süre geçmiş olsa dahi maluliyetin kesinleşme tarihi geçici nitelikteyse zamanaşımı henüz dolmamış sayılır.

Yerleşik İçtihat — Gerçek Ücretin Esas Alınması

İş kazası tazminat hesabında bordrolarda gösterilen düşük ücret yerine işçinin fiilen aldığı gerçek ücret esas alınır. Emsal araştırması, tanık beyanı, banka kayıtları, meslek odası ücret tarifeleri ve sosyal medya paylaşımları dahi delil olarak kabul edilir. Bilirkişi, gerçek ücreti araştırmakla yükümlüdür; aksi takdirde rapor eksik incelemeyle malul kabul edilir.

Yerleşik İçtihat — Makine Koruyucusu Eksikliği Tam Kusurdur

6331 sayılı Kanun m.4 uyarınca sensör, mekanik bariyer, çift el kumanda veya acil durdurma butonu gibi koruyucu ekipmanların bulundurulması zorunludur. Koruyucu ekipman eksikliği tespit edilirse işveren %80–100 kusurlu bulunur; müterafik kusur indirimi minimum düzeyde uygulanır. Pres, torna, freze ve döner ekipman kazalarında SGK ödemeleri de işverene rücu edilir (5510 m.21).

Yerleşik İçtihat — Replantasyon Sonrası Fonksiyon Kaybı

Replantasyon görsel olarak başarılı olsa bile kalıcı hareket kısıtlılığı, his kaybı, soğuk hassasiyeti, ağrı veya işlev azalması devam ediyorsa parmak kopması maluliyet oranı tam kayıp üzerinden hesaplanır. “Parmak yerinde duruyor” şeklindeki işveren savunması yerleşik içtihatla reddedilmiştir. El cerrahı raporu ve EMG sonuçları delil olarak sunulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Protez ve özel ekipman gideri tazminata dahil mi?

Evet. Parmak veya el kaybı sonrası kullanılan protez, özel eldiven, ergonomik ekipman ve fizyoterapi giderleri tazminat kalemine eklenir. Bu giderlerin faturalı belgelenmesi gerekir; ileride doğacak bakım ve yenileme maliyetleri de aktüer hesaba dahil edilebilir. Mahkeme bu kalemleri ayrı bir tazminat başlığı olarak hükmeder.

İşveren iflas etmişse tazminat nasıl alınır?

İşverenin iflası tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. İki yol mevcuttur: İflas masasına alacaklı sıfatıyla başvurularak imtiyazlı alacak olarak sıraya girilir (İİK m.206); aynı zamanda SGK 5510 m.21 uyarınca işverene rücu davası açmış olduğundan SGK ödemeleri masadan önce karşılanabilir. Alacak SGK’nın tahsil edemediği kısmı da kapsıyorsa işverenin şirket ortaklarına ayrı dava açılabilir.

Alt işveren (taşeron) çalışanının parmağı kopsa sorumluluk kime aittir?

Hem asıl işveren hem alt işveren müteselsilen sorumludur (4857 sayılı İş Kanunu m.2). Sigortalı hangi işverenin SGK bildiriminde kayıtlıysa SGK önce o işverene rücu eder; tazminat davasında ise her iki işveren birlikte davalı gösterilebilir. Asıl işverenin “biz sözleşmeyi imzaladık, kaza taşeronun işyerinde oldu” savunması yasal sorumluluktan kurtulma sağlamaz.

Çırak veya stajyerin parmağı kopsa hak doğar mı?

Evet. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında çıraklar zorunlu sigorta kapsamındadır; iş kazası halinde SGK hakları doğar. Stajyerler için staj sözleşmesi varsa ve prim bildirimi yapılmışsa aynı haklar geçerlidir. Bildirimsiz stajyerde hizmet tespit davası açılarak önce sigortalılık tescil ettirilir; ardından işveren tam kusurlu sayılır.

Parmak kopmasından sonra işveren iş akdini feshedebilir mi?

4857 sayılı İş Kanunu m.18–21 kapsamında iş güvencesi kapsamındaki işçinin parmak kopması gerekçesiyle feshi geçersiz sayılır. Tedavi ve istirahat süresince fesih yasağı işler (4857 m.25/I-b’deki ihbar süresini aşan hastalık durumu hariç). Geçersiz fesih halinde işçi 4 ila 8 aylık brüt ücret tutarında işe iade tazminatı alır; bu hak parmak kopması tazminatından bağımsızdır.

Hasar görmüş ama kopmamış parmakta tazminat hakkı var mı?

Evet. Ampütasyon olmasa bile ezilme, kırık, sinir hasarı veya damar yaralanması sonucu kalıcı fonksiyon kaybı oluşmuşsa tazminat hakkı doğar. Bilirkişi raporunda hareket açıklığı (goniometre ölçümü), kavrama kuvveti (dinamometre), duyusal kayıp (EMG) ve günlük yaşam aktivitelerine etkisi somut biçimde değerlendirilmelidir. Hasar parmağı değil ama elin genel kavrama yeteneğini etkiliyorsa bu da ayrı kalem oluşturur.

Tazminat alındıktan sonra maluliyet oranı artarsa ek dava açılabilir mi?

Evet. Yargıtay HGK 2018/906 E., 2024/104 K. kararı bu durumu doğrudan kapsar; zararın tamamının öğrenildiği tarih esas alındığından maluliyet artışı yeni bir dava hakkı doğurur. Replantasyon başarısı azalırsa, protez uyumu bozulursa veya sinir hasarı ilerlerse güncellenen bilirkişi raporu üzerinden tamamlama davası açılabilir. Bu dava ilk davanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık süreye tabidir.

Yabancı uyruklu işçinin parmak kopması tazminat hakkı var mı?

Evet. Türkiye’de çalışma izniyle çalışan yabancı uyruklu işçiler SGK kapsamındadır; iş kazasında tüm haklar doğar. Çalışma izinsiz (kayıt dışı) yabancı işçi için hizmet tespit davası yolu açıktır. Tazminat davasında Türk iş mahkemesi yetkilidir; yabancılık unsuru süreci uzatabilir ancak haktan mahrum etmez.

Birden fazla işte çalışırken parmağı kopan işçide sorumluluk kime aittir?

Kazanın gerçekleştiği işyerinin işvereni sorumludur; diğer işveren bu kazadan doğan sorumluluk taşımaz. Ancak maluliyet oranı hesabında tüm işlerdeki toplam gelir esas alınır. SGK bildirimi kazanın gerçekleştiği işyeri üzerinden yapılır; aylık gelir hesabında prime esas kazançların toplamı dikkate alınır.

Manevi tazminat gelir vergisine tabi mi?

Hayır. Yargıtay ve vergi mahkemeleri iş kazasından doğan manevi tazminatın gelir vergisine tabi olmadığını istikrarlı biçimde kabul etmektedir. Manevi tazminat bir kazanç değil, acı ve ıstırabın karşılığıdır; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamına girmez. Maddi tazminatın da tazmin niteliği taşıyan kısmı vergilendirilmez; faiz geliri niteliğindeki geç ödeme faizleri ise farklı değerlendirilebilir.

RSD veya CRPS eşlik ederse tazminat hesabı nasıl değişir?

Refleks Sempatik Distrofi (RSD / CRPS Tip-1), parmak veya el yaralanmasının ardından görülen kronik ağrı sendromudur. Bilirkişi raporunda ayrı bir fonksiyon kaybı kalemi olarak değerlendirilir ve Balthazard formülüyle mevcut maluliyet oranına eklenir. EMG, kemik sintigrafisi ve termografi sonuçları tanıyı destekler; bu belgelerin sağlık kuruluna ve bilirkişiye sunulması oran artışını kanıtlar.

SGK kararına itiraz yaparken bilirkişi tutulmalı mı?

Zorunlu değildir; ancak SSYSK sürecinde SGK’nın düşük belirlediği maluliyet oranına itiraz ediliyorsa bağımsız ortopedi veya fizik tedavi uzmanının hazırladığı muayene raporu süreci önemli ölçüde güçlendirir. Bu rapora ek olarak güncel EMG, el fonksiyon ölçümü ve iş tanımı belgesi sunulması SSYSK’nın olaya özel değerlendirme yapmasını sağlar.

İş göremezlik süresinde işveren iş akdini feshetti; hem tazminat hem iş kazası talebinde bulunabilir miyim?

Evet; iki talep birbirini dışlamaz. Parmak kopması nedeniyle işe iade davası (4857 m.20) + iş kazası maddi–manevi tazminat davası + geçici iş göremezlik ödeneği SGK talebi aynı anda yürütülebilir. Feshin geçersiz sayılması halinde çalışılmayan dönem için boşta geçen süre ücreti de ayrıca istenir.


İş kazası parmak kopması tazminatı, doğru meslek kodu, eksiksiz Balthazard hesabı ve gerçek ücret üzerinden yapılan aktüeryal hesap ile belirlenir. Hak kaybı yaşamamak için iş kazası avukatı desteği almak önemlidir.

Av. Ahmet Geçgel — Seçkin Avukatlık Bürosu
Türkiye Geneli — Ofis Konumu
Tel: +90 539 375 05 85 · info@seckinavukatlik.com
Google Haritada Konum

İlgili konular: İş Kazası Avukatı · Uzuv Kaybı Tazminatı · İş Kazası Tazminat Hesaplama · Kusur Oranı Tespiti · İş Kazası Kırık Tazminatı · Ölümlü İş Kazası Tazminatı

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir