Asli Kusur ve Tali Kusur Oranları 2026 | KTK 84 Maddeleri

Trafik kazasında asli kusur, kazaya doğrudan neden olan ağır kural ihlalidir; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) 84. maddesinde 12 hâl olarak sınırlı sayıda sayılmıştır. Tali kusur ise kazaya ikincil derecede katkı veren ve asli kusur listesi dışındaki tüm kural ihlallerini kapsayan kusur türüdür. 2026 yılı uygulamasında kusur oranı %0, %25, %50, %75 ve %100 olarak belirlenir; eski sekizde sekiz (8/8) sistemi terk edilmiştir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) Komisyonu kusur oranını 3 iş günü içinde tespit eder, itiraz süresi 5 iş günüdür. Kusur oranı; ceza yargılaması, sigorta ödemesi ve tazminat tutarını doğrudan belirler.

Asli-Tali Kusur Özet Tablosu (2026)

Aşağıdaki asli-tali kusur tablosu ayrımın tüm temel parametrelerini tek bakışta gösterir. Kanuni dayanak, tipik örnekler, oran aralıkları ve hukuki sonuçlar bir arada sunulmuştur.

Asli ve Tali Kusur Video Anlatımı

Asli ve tali kusur ayrımı, kusur oranlarının belirlenmesi ve sigorta sürecinin işleyişi videoda örnekler eşliğinde anlatılmıştır.

Trafik Kazalarında Kusur Oranı Nedir?

Kusur oranı, trafik kazasına karışan sürücülerin kazanın oluşumuna ne ölçüde sebep olduklarını gösteren yüzdelik değerdir. Tarafların kusur oranı; Karayolları Trafik Kanunu, Karayolları Trafik Yönetmeliği ve sigorta sektörü değerlendirme cetvellerine göre tespit edilir. 2024 itibarıyla mevzuatta kusur oranı yüzde sistemiyle belirlenir; daha önce kullanılan sekizde sekiz (8/8) kusur sistemi terk edilmiştir. Tek sürücünün karıştığı kazada karşı taraf kuralı ihlal etmediyse oran sabittir; çok taraflı kazada bilirkişi her ihlali ayrı ayrı değerlendirir. Mahkeme aşamasında trafik bilirkişisinin teknik raporu hâkimi bağlayıcı nitelikte değil, ancak güçlü delil değerindedir.

Trafik Kazasında Asli Kusur Nedir?

Asli kusur, kazanın oluşumunda tek başına yeterli olan ve birincil neden sayılan ağır kural ihlalidir. Kanun, asli kusur hâllerini sınırlı sayıda (numerus clausus) belirlemiştir; yasada sayılmayan ihlal asli kusur sayılmaz. Asli kusur işleyen sürücü, karşı tarafta tali kusur dahi olsa kazadan ağırlıklı sorumlu tutulur. Tek taraflı asli kusurda oran %100, karşı tarafta tali kusur varsa %75 olarak belirlenir. İki tarafın da asli kusurlu olduğu kazalarda oran %50–%50 paylaştırılır. Asli kusur hem ceza yargılamasında hem hukuk mahkemesindeki tazminat davasında belirleyici unsurdur.

Trafik Asli ve Tali Kusur Maddeleri (KTK 84)

Karayolları Trafik Kanunu 84. madde, asli kusur sayılan 12 hâli (a–l bentleri) açıkça düzenler. Trafik asli ve tali kusur maddeleri arasındaki en kritik ayrım bu listedir: madde metninde sayılan davranışlardan birini sergileyen sürücü, kaza meydana geldiğinde asli kusurlu kabul edilir. Listede yer almayan tüm ihlaller tali kusur kapsamındadır. Tablo, asli kusur bentlerini ve uygulamadaki karşılığını gösterir.

Trafik Kazasında Tali Kusur Nedir?

Tali kusur, kazaya ikincil derecede katkı veren, tek başına kazayı doğurmaya yeterli olmayan kural ihlalidir. Mevzuat tali kusur hâllerini liste hâlinde saymaz; yasada asli kusur sayılan davranışlar dışındaki tüm kural ihlalleri tali kusur kabul edilir. Hız sınırını aşma, alkollü araç kullanma, sinyal vermeme, emniyet kemeri takmama, ehliyetsiz araç kullanma, telefonla konuşma ve aracın teknik arızası tipik tali kusur örnekleridir. Tali kusurlu sürücü kazadan tamamen kurtulmaz; oranı kadar sorumludur ve karşı tarafın zararından %25 oranında pay verir.

Alkol ve Hız Tali Kusur Sayılır mı?

Alkollü araç kullanma ve hız sınırını aşma asli kusur listesinde yer almadığından tek başına asli kusur oluşturmaz. Yerleşik içtihada göre alkol veya hız ihlali ancak kazanın doğrudan nedeni hâline geldiğinde asli kusura dönüşür. Promilli sürücü kendi şeridinde düzgün giderken karşı araç kırmızı ışıkta geçip ona çarparsa, alkol kazaya etki etmediği için sürücü asli kusurlu sayılmaz. Alkol veya yüksek hız nedeniyle frenleme yapılamayıp kırmızı ışıkta duramama yaşandıysa, hız doğrudan kaza nedeni hâline gelir ve asli kusur doğar. Ehliyetsiz araç kullanma da aynı mantıkla kural olarak tali kusurdur.

52/1-a Kusur Oranı

Karayolları Trafik Kanunu, sürücüye kavşağa yaklaşırken hız ayarlama ve gerektiğinde durabilecek hızda seyretme yükümlülüğü yükler. Bu hükme aykırı davranış asli kusur listesinde yer almadığından tali kusur kapsamına girer. Uygulamada %25 olarak takdir edilir; karşı tarafta asli kusur varsa bir taraf %75, diğeri %25 alır. Kavşağa aşırı hızla giren sürücünün hızı tek başına kazanın nedeni hâline gelmişse bilirkişi ihlali asli kusura yükseltir. Çarpma noktası, fren izi, hız tespiti, kavşak görüşü ve aydınlatma koşulları nihai oranı belirler. Yerleşik içtihat, bu tespitte teknik delili tanık beyanına üstün tutar.

Tali ve Asli Kusur Örnekleri

Asli ve tali kusur ayrımının pratik uygulamasını anlamak için somut örnekleri görmek gerekir. Aşağıdaki örnekler sigorta uygulamasında ve Yargıtay kararlarında sıkça karşılaşılan tipik durumları gösterir.

• Park hâlindeki araca arkadan çarpan sürücü — asli kusurlu (%100)
• Karşı şeride giren sürücü — asli kusurlu (%100)
• Kırmızı ışıkta geçen sürücü — asli kusurlu (%100)
• Kavşakta geçiş hakkını ihlal eden sürücü — asli kusurlu (%75–%100)
• Tali yoldan ana yola kontrolsüz çıkan sürücü — asli kusurlu (%75–%100)
• Takip mesafesini koruyamayıp arkadan çarpan sürücü — asli kusurlu (%75–%100)
• Yaya geçidi dışından çıkan ve hızlı araca çarpılan yaya — asli kusurlu
• Hız sınırını aşan sürücü — tali kusurlu (%25)
• Alkollü araç kullanan sürücü — tali kusurlu (%25)
• Ehliyetsiz araç kullanan sürücü — tali kusurlu (%25)
• Aracını ehliyetsiz kişiye veren araç sahibi — tali kusurlu (%25)

Arkadan Çarpma Kusur Oranı

Arkadan çarpma asli kusur sayılır. Öndeki araca takip mesafesi bırakmadan çarpan sürücü kural olarak %100 kusurlu kabul edilir. Yerleşik kararlarda, takip mesafesini koruyamamanın sürücünün asli sorumluluğu olduğu kabul edilir. Ancak öndeki sürücünün sebepsiz ani fren yapması, geriye doğru kayması veya stop lambasının arızalı olması durumunda öndeki tarafta da tali kusur doğar ve oran asli %75 / tali %25 dağıtılır. Zincirleme kazada her aracın çarpma sırası ayrı değerlendirilir; ilk çarpan asli kusurlu, sonraki araçlar takip mesafesi ihlali ölçüsünde sorumlu sayılır. Çarpma açısı ve hız tespiti raporu, kusur paylaşımında belirleyicidir.

Yandan Çarpma Kusur Oranı

Yandan çarpma kavşak veya şerit değiştirme manevralarında oluşur ve kusur dağılımı somut olaya göre değişir. Kavşakta geçiş önceliği olan araca yandan çarpan sürücü asli kusurludur. Şerit değiştirirken sinyal vermeden manevra yapan sürücü, yan şeritteki araçla çarpışırsa şeride tecavüz kapsamında asli kusurlu sayılır. Yan yola kontrolsüz çıkan ve ana yoldaki araca yandan çarpan sürücü %100 asli kusurludur. Ana yoldaki sürücü aşırı hızdaysa, bilirkişi kusuru asli %75 / tali %25 olarak böler. Yan yoldan çıkışta görüş açısı, durma süresi ve hızlanma mesafesi rapora yansır.

Kaza Tespit Tutanağı Nedir?

Kaza tespit tutanağı, trafik kazasının nasıl gerçekleştiğini, taraflara ait bilgileri ve kusur durumunu gösteren resmi belgedir. Sigorta tazminatı, ceza soruşturması ve hukuk davalarında temel delil olarak kullanılır. Maddi hasarlı kazada taraflar uzlaşırsa anlaşmalı tutanak düzenlerler; uzlaşma sağlanamazsa veya yaralanma varsa kolluk kuvvetleri olay yerine çağırılır. Anlaşmalı tutanak, iki nüsha karbon kâğıtlı matbu form üzerinde tutulur ve her iki tarafça imzalanır. Polis veya jandarmanın düzenlediği tutanak ise resmi nitelikte olup bilirkişi değerlendirmesinde ağırlık taşır. Tutanak içeriği, sigorta şirketinin kusur oranı kararının dayanağıdır.

Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Tutulur?

Kaza tespit tutanağı düzenlenirken zorunlu bilgiler eksiksiz kaydedilir. Tutanak içeriğindeki eksiklikler sonradan kusur tespiti ve sigorta sürecinde sorun çıkarır. Tutanak şu adımları içerir:

• Araçlar hareket ettirilmeden bulunduğu yerde fotoğraflanmalıdır
• Tarafların ehliyet ve ruhsat fotoğrafı çekilmelidir
• Trafik sigorta poliçe numaraları kaydedilmelidir
• Kaza yerinin açık adresi yazılmalıdır
• Çarpışma krokisi tutanak üzerine çizilmelidir
• Her iki taraf kazanın kendi bakış açısını yazmalıdır
• Her iki nüshaya ıslak imza atılmalıdır
• Varsa tanık isim ve telefonları alınmalıdır

Anlaşmalı tutanak yalnızca maddi hasarlı kazalarda geçerlidir. Yaralanma, ölüm veya kamu malına zarar varsa düzenlenemez.

Kaza Tespit Tutanağı Tutulamayacak Durumlar

Bazı kazalar anlaşmalı tutanakla çözülemez; kolluk müdahalesi zorunludur. Sürücülerden birinin alkollü olması, ehliyetsiz araç kullanması veya 18 yaş altında bulunması anlaşmalı tutanağı engeller. Kaza sırasında kamu malına zarar verilmişse (trafik levhası, korkuluk, aydınlatma direği) kolluk çağırılmalıdır. Yaralanmalı veya ölümlü kazada anlaşmalı tutanak düzenlenemez; derhal 112 acil servis ve 155 trafik polisi aranır. Kazaya karışan sürücülerden biri veya birkaçında zorunlu trafik sigortası bulunmuyorsa, kolluk tutanağı tutulması zorunludur. Bu hâlde anlaşmalı tutanak imzalanmış olsa bile geçersiz sayılır ve sigorta şirketi işleme almaz.

Kusur Oranı Belirleme Süreci

Kazadan sonra tutulan tutanak ve fotoğraflar sigorta şirketine iletilir. Sigorta şirketi olayı merkezi bilgi sistemine kaydeder. Komisyon kusur oranını 3 iş günü içinde tespit eder. Tespit edilen orana taraflar veya sigorta şirketleri 5 iş günü içinde itiraz hakkı kullanır. İtiraz hâlinde dosya yeniden incelenir; gerekirse Sigorta Tahkim Komisyonuna sevk edilir. Komisyon kararına da itiraz hakkı saklıdır ve Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılabilir. Mahkeme aşamasında trafik bilirkişisi atanır; teknik rapor doğrultusunda hâkim nihai kusur oranını karara bağlar.

Kaza Kusur Oranı Sorgulama

Kaza sonrası belirlenen kusur oranı sbm.org.tr ve e-Devlet üzerinden sorgulanır. Siteye e-Devlet şifresiyle giriş yapılır. “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama” başlığı altında araç plakası ve kaza tarihi girilerek dosya görüntülenir. e-Devlet üzerinden ise “Sigortacılık Hizmetleri” bölümünden Kaza Sorgulama Sistemine erişilir. Sorgulama ücretsizdir ve yalnızca araç sahibi veya sürücü tarafından yapılabilir. Sistem; kusur oranını, sigorta şirketinin değerlendirmesini ve itiraz hakkı süresini gösterir. Sürenin kaçırılması durumunda karar kesinleşir ve değişikliği için dava yolu gerekir.

Trafik Kazasında %0 Kusur Ne Demektir?

%0 kusur, sürücünün kazaya hiçbir şekilde katkıda bulunmadığı ve hiçbir trafik kuralını ihlal etmediği anlamına gelir. Kusursuz taraf kaza sonucu çıkan maddi zarardan sorumlu tutulmaz. Karşı tarafın sigorta şirketi kusursuz tarafın tüm zararını öder. Tipik %0 kusur durumları: kendi şeridinde düzgün giderken karşı şeritten gelen aracın çarpması, kırmızı ışıkta beklerken arkadan çarpılma, kurallara uygun park edilmiş aracın çarpılması. Kusursuz sürücünün araç değer kaybı, tedavi gideri, iş gücü kaybı ve manevi tazminat hakları korunur. %0 kusur tespitine karşı taraf itiraz hakkını saklı tutar.

Trafik Kazasında %25 Kusur Ne Demektir?

%25 kusur, sürücünün kazaya ikincil derecede katkı verdiğini ve tali kusurlu sayıldığını ifade eder. Tali kusurlu sürücü karşı tarafın zararının %25’ini öder; kendi zararının %25’i ise üzerinde kalır. Tali kusurlu sayılan tipik davranışlar: hız sınırını aşma, alkollü araç kullanma, sinyal vermeden şerit değiştirme, kavşağa yaklaşırken hız ayarlamama, ehliyetsiz araç kullanma. Bu karar sürücünün kazadan tamamen kurtulmadığını gösterir. Ceza yargılamasında ihlalin kazaya katkısı varsa hafif ceza alır; yoksa beraat kararı verilir. Tali kusur, asli kusurlu karşı tarafın sorumluluğunu azaltmaz, yalnızca tazminat tutarını yüzdesel olarak böler.

Trafik Kazasında %50 Kusur Ne Demektir?

%50 kusur, iki tarafın kazaya eşit derecede sebep olduğunu gösterir. Her iki tarafın asli kusur işlemesi veya her iki tarafın tali kusur işlemesi hâlinde oran %50–%50 dağıtılır. İki sürücünün de kırmızı ışıkta geçmesi veya ikisinin de ters yöne girmesi hâlinde eşit kusur uygulanır. Eşit kusurda her sürücü karşı tarafın zararının yarısını öder. Ceza yargılamasında her iki sürücü de taksir hükümlerine tabi tutulur. Sigorta uygulamasında her iki tarafın sigortası karşı aracın zararının yarısını karşılar. Eşit kusur kararı manevi tazminat tutarını da etkiler; mahkeme manevi tazminatı kusur oranıyla orantılı olarak takdir eder.

Trafik Kazasında %75 Kusur Ne Demektir?

%75 kusur, sürücünün kazaya birincil derecede sebep olduğunu ve asli kusurlu sayıldığını gösterir. Asli kusurlu sürücü karşı tarafın zararının %75’ini öder, kendi zararının %75’i kendisinde kalır. Bu oran, bir tarafın asli kusur, karşı tarafın tali kusur işlediği kazalarda doğar. Örneğin kırmızı ışıkta geçen sürücü ile aşırı hızla seyreden karşı sürücü arasında asli %75 / tali %25 paylaşımı yapılır. Ceza yargılamasında asli kusurlu sürücü taksirden sorumlu tutulur; alkol veya aşırı hız varsa bilinçli taksir hükümleri uygulanır. Tazminat davasında %75 kusurlu sürücü manevi tazminatın da büyük kısmını öder.

Trafik Kazasında %100 Kusur Ne Demektir?

%100 kusur, sürücünün kazanın tek sorumlusu olduğunu ve karşı tarafın hiçbir kuralı ihlal etmediğini gösterir. Tam kusurlu sürücü karşı tarafın tüm zararını karşılamakla yükümlüdür. Tipik tam kusur durumları: kırmızı ışıkta geçip yeşildeki araca çarpma, ters yöne girip karşı araca çarpma, park hâlindeki araca çarpma, kurallara uygun seyreden öndeki araca arkadan çarpma. Karşı taraf kusursuz olduğu için araç hasarı, değer kaybı, tedavi gideri, iş gücü kaybı, bakıcı gideri ve manevi tazminatın tamamını talep eder. Ceza yargılamasında tam kusurlu sürücü taksirle yaralama veya ölüme sebebiyet vermeden yargılanır; alkol veya aşırı hız varsa ceza ağırlaştırılır.

Kusur Tespitinde Kullanılan Deliller

Bilirkişi kusur oranını birden çok delil üzerinden belirler. Çelişen deliller hâlinde nesnel kayıtlar (kamera, fren izi, hasar konumu) tanık beyanına tercih edilir. Kazadan hemen sonra fotoğraf çekmek, kamera kaydı temin etmek ve tanık bilgisi almak kusur tespitinde belirleyici rol oynar. Her delil çapraz değerlendirilir ve teknik raporda gerekçelendirilir.

• Kaza tespit tutanağı ve krokisi
• MOBESE ve KGYS güvenlik kamerası kayıtları
• Araç içi kamera (dashcam) görüntüleri
• Olay yeri fotoğrafları ve hasarın konumu
• Fren izi ölçümü ve çarpma noktası tespiti
• Tanık beyanları ve sürücü ifadeleri
• Araç teknik raporu ve hız hesabı

Kusurun Tazminata Etkisi

Kusur oranı tazminat tutarını doğrudan belirler. Kusurlu sürücü, karşı tarafın zararını kendi kusur oranı kadar karşılar. Asli kusurlu taraf ödemenin büyük kısmını yüklenir; tali kusurlu taraf zararın küçük bir kısmından sorumludur. Hesap, maddi hasarın kusur oranıyla çarpılmasıyla yapılır. Örneğin %75 kusurlu sürücü, karşı aracın 200.000 TL zararının 150.000 TL’sini öder; karşı taraf %25 kusurlu olduğundan kendi zararının 50.000 TL’sini karşılar. Aynı oran araç değer kaybı, tedavi gideri, iş gücü kaybı ve manevi tazminat kalemlerinde de uygulanır. Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama aracıyla detaylı hesap yapılır.

Kusur ve Ceza Sorumluluğu

Trafik kazasında ölüm veya yaralanma varsa ceza yargılaması başlar. Türk Ceza Kanunu 85. madde taksirle ölüme sebebiyet vermeyi 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezasıyla, 89. madde taksirle yaralamayı 3 ay – 1 yıl hapis veya adli para cezasıyla yaptırıma bağlar. Asli kusurlu sürücü taksir; alkol veya aşırı hız varsa bilinçli taksir hükümlerine tabi tutulur ve cezası üçte birden yarıya kadar artırılır. Tali kusurlu sürücünün ihlali kazaya etki etmişse hafif ceza alır; etki kurulamazsa beraat kararı verilir. Ceza yargılaması ile tazminat davası birbirinden bağımsız ilerler; ceza mahkemesinin kusur tespiti hukuk mahkemesini bağlamaz, ancak güçlü delil değeri taşır.

Trafik Yaralama Suçu Şikayete Tabi midir?

Taksirle yaralama suçu kural olarak şikayete tabidir (TCK m.89/5). Mağdurun şikayetinden vazgeçmesi davanın düşmesine neden olur. Ancak yaralanma bilinç kaybı, kemik kırığı, organ kaybı, organ işlevinde sürekli zayıflama, konuşma veya duyu organlarından birinin işlevini kaybetmesi gibi ağır sonuçlar doğurmuşsa şikayete bağlılık ortadan kalkar ve savcılık resen soruşturma yürütür. Taksirle ölüme sebebiyet ise şikayete tabi değildir; savcılık doğrudan soruşturma açar. Şikayet süresi 6 aydır; mağdurun fail ve fiili öğrendiği tarihten başlar. Sürenin kaçırılması ceza davasını engeller; tazminat davası 2 yıllık zamanaşımına tabidir.

Tali Kusurda Beraat Mümkün mü?

Tali kusur tek başına ceza sorumluluğunu kaldırmaz. Yargıtay, tali kusurlu sürücünün davranışı ile zarar arasında nedensellik bağı bulunup bulunmadığını araştırır. Sürücünün kural ihlali kazanın oluşumuna teknik olarak etki etmediyse beraat kararı verilir. Emniyet kemeri takmayan sürücü kazaya katkıda bulunmaz, yalnızca kendi yaralanmasının ağırlaşmasına neden olur; taksirden beraat eder. Ancak telefonla konuşan sürücü öndeki aracı geç fark edip çarptıysa, telefon kullanımı kazanın asıl tetikleyicisi olarak değerlendirilir ve ceza sorumluluğu doğar. Beraat kararı tazminat davasında kusur oranını otomatik olarak değiştirmez; hukuk mahkemesi delilleri ayrıca inceler ve bağımsız kusur takdirinde bulunur.

Yaya Kusuru

Trafik kazasında yaya da asli veya tali kusurlu sayılır. Yaya geçidi dışından, kırmızı ışıkta veya bariyerli yoldan karşıya geçen yaya kural ihlali yapmış kabul edilir. Ana yol üzerinde hız sınırına uyan sürücüye, yaya geçidi dışından aniden çıkan yayanın çarpılması hâlinde Yargıtay yayayı asli kusurlu sayar. Yayanın çocuk, yaşlı veya engelli olması sürücünün öngörü yükümlülüğünü artırır ve kusur dağılımını değiştirir. Çocuk yayalarda sürücü kusuru çoğunlukla ağırlaştırılır; aniden yola çıkma kuralı çocuklarda esnek uygulanır. Okul çevresi ve yerleşim bölgelerinde sürücüye genel öngörü yükümlülüğü yüklenir; çocuk veya yaşlı yayanın hatalı geçişinde dahi sürücüye tali kusur verilir.

Mücbir Sebep ve Kusursuzluk

Bazı kazalarda taraflar kusursuz sayılır. Mücbir sebep, beklenmeyen ve önlenemez dış etkenlerdir: ani heyelan, çığ, deprem, yıldırım çarpması, hayvanın aniden yola atlaması, lastik patlaması gibi hâller. Sürücünün öngörüp önleyemeyeceği olaylarda %0–%0 kusursuzluk kararı verilir. Ancak araç bakımı yapılmadığı için patlayan lastik mücbir sebep sayılmaz; araç sahibinin tali kusuru doğar. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, mücbir sebep iddiasının ispat yükünün ileri süren tarafta olduğunu ve teknik delille desteklenmesi gerektiğini kabul eder. Mücbir sebep kabul edilen kazalarda kasko poliçesi ve zorunlu trafik sigortası kusur şartına bağlı olmadan zararı karşılar.

Adli Kusur Nedir?

Adli kusur, trafik kazasındaki kural ihlalinin ceza yargılamasına konu olan boyutunu ifade eden uygulama terimidir. Kavram, asli veya tali kusurun taksirle yaralama (TCK m.89) veya taksirle ölüme sebebiyet (TCK m.85) suçunu doğurduğu hâlleri kapsar. Asli kusurlu sürücünün davranışı kural olarak adli kusur oluşturur; tali kusurlu sürücünün davranışı ise kazaya nedensellik bağı varsa adli kusura dönüşür. Adli kusur tespiti hukuk mahkemesindeki tazminat kusur oranından bağımsız ilerler. Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma yürütür; suçun kanıtlanması hâlinde dava açar. Adli kusur teknik delil, fren izi ve sürücü ifadesiyle değerlendirilir.

Yargıtay Kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve özel daireleri, asli–tali kusur ayrımında yerleşik kriterler geliştirmiştir. Mahkemeler bu içtihatları kusur takdirinde rehber olarak uygular.

• Yargıtay 17. HD 2018/1928 E. – 2019/4357 K.: Kırmızı ışıkta geçen sürücü tek taraflı asli kusurlu sayıldı; karşı tarafın hafif hız aşımı kazaya etki etmediği için tali kusur kabul edilmedi.
• Yargıtay 11. HD 2017/1245 E. – 2018/8765 K.: Alkollü sürücü kendi şeridinde düzgün giderken karşı şeritten gelen aracın çarpması olayında alkollü sürücü kusursuz, ters yöne giren asli kusurlu kabul edildi.
• Yargıtay 4. HD 2019/3456 E. – 2020/2341 K.: Kavşağa hızla giren sürücünün hızı kazanın tek nedeni olarak tespit edildiğinde hız ihlali asli kusura çevrildi.
• Yargıtay HGK 2020/567 E. – 2021/1234 K.: Park hâlindeki araca çarpma tek taraflı asli kusurdur; ancak hatalı park edilmiş araçta park edenin tali kusuru doğar.

Sıkça Sorulan Sorular

Sigorta belirlediği kusur oranına itiraz etmezsem ne olur?

Tespit edilen kusur oranına 5 iş günü içinde itiraz edilmezse karar kesinleşir. Kesinleşen kusur oranıyla sigorta şirketi hasar ödemesi yapar; sonradan değiştirmek için ancak dava açmak gerekir. Mahkeme aşamasında yeni delil sunulsa bile kesinleşen karar büyük ölçüde bağlayıcılığını korur ve değişme ihtimali azalır.

İki ayrı bilirkişi raporu farklı kusur oranı verirse hâkim hangisini esas alır?

Hâkim, raporları çelişen yönleriyle değerlendirir ve hangisinin somut delillere (kamera, fren izi, hasar konumu) daha uygun olduğunu gerekçeli karara yansıtır. Çelişki gideremezse üç kişilik bilirkişi heyeti atar. Heyet raporu, tek hakemli rapora göre daha bağlayıcı sayılır ve mahkeme heyet raporundan ayrılırsa gerekçesini açıklamak zorundadır.

Kusur oranı kasko poliçemin primini etkiler mi?

Kazaya kusurlu karışan sürücünün kasko hasarsızlık indirimi sıfırlanır; sonraki yıl primi artar. Hasarsızlık indirimi her kazasız yıl basamak yükselir; kusurlu kaza ise tek seferde alt basamağa düşürür. Kusursuz olduğu belgelenen sürücünün indirimi korunur. Trafik sigortası priminde ise basamak sistemi farklıdır; kusurlu kaza 1-2 basamak düşüş yaratır.

Kazada hız kamerası kaydı kusur oranını değiştirir mi?

Hız kamerası, MOBESE ve KGYS kayıtları kusur tespitinde nesnel delildir ve bilirkişi tarafından tanık beyanına üstün tutulur. Kaza anındaki hız tespiti, kavşağa giriş anı, ışık rengi gibi unsurlar kayıttan netleşir. Kayıt talep etmek için olay tarihinden itibaren 30 gün içinde Cumhuriyet Başsavcılığına veya mahkemeye başvurmak gerekir; aksi hâlde kayıt silinebilir.

Karşı taraf ifadesini sonradan değiştirirse kusur oranı değişir mi?

Tutanağa yazılan ifade ile sonraki ifade çelişirse bilirkişi her ikisini de değerlendirir, ancak nesnel delillere (kamera, fren izi, çarpma noktası) öncelik verir. Kasıtlı yanlış beyan suç oluşturur ve sigorta sahtekârlığı kapsamında soruşturma başlar. Sürücünün ifadesini değiştirmesi, başlangıçtaki kabule göre güven kaybına yol açar ve bilirkişi raporu aleyhe yorumlanır.

%100 kusurlu sürücü kendi aracının zararını alabilir mi?

Tam kusurlu sürücünün kendi aracının zararı zorunlu trafik sigortasından karşılanmaz. Yalnızca kasko poliçesi varsa kendi aracının zararını alır. Kasko poliçesinde alkol, ehliyetsizlik, ağır kusur gibi teminat dışı haller varsa şirket ödeme yapmaktan kaçınır. Bu durumda araç sahibi zararı kendi cebinden karşılar.

Kazadan sonra aracımı tamir ettirdim, sigorta yine öder mi?

Sigortaya bildirim yapılmadan veya ekspertiz yapılmadan onarıma başlanmamalıdır. Hasarın boyutu ve onarım tutarı ekspertizden geçmediğinde sigorta şirketi ödemeyi azaltabilir ya da reddedebilir. Acil onarım gerekiyorsa öncesi-sonrası fotoğraf, fatura ve servis raporu saklanmalıdır. Aksi hâlde kusur oranı netleşse bile ödeme tartışmalı hâle gelir.

Karşı tarafın sigortası ödeme yapmıyorsa ne yapmalıyım?

Karşı sigortanın 15 iş günü içinde ödeme yapması gerekir; yapmazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna 5.000 TL’lik harçla başvurulur. Komisyon kararı bağlayıcıdır ve sigorta şirketi 30 gün içinde ödeme yapmak zorundadır. Komisyon kararına da uymazsa icra takibi başlatılır. Komisyon yerine doğrudan dava açmak da mümkündür; ancak süreç daha uzundur.

Plakasız veya çalıntı araç kazaya karıştıysa kusur tespiti nasıl olur?

Plakası okunamayan, sahte plakalı veya çalıntı aracın karıştığı kazada zarar gören taraf Güvence Hesabı’na başvurur. Güvence Hesabı yalnızca bedensel zararları (ölüm, sakatlık, tedavi) belirli limit dahilinde öder; maddi hasar kapsam dışındadır. Aracın bulunması ve sürücünün tespiti hâlinde tüm zarar sorumludan tahsil edilir.

Kusurum %25 ama hiçbir kural ihlali yapmadım, bu nasıl olur?

Bilirkişi bazen “öngörü ve dikkat yükümlülüğü” gerekçesiyle tali kusur verir. Örneğin trafiği yoğun bir bölgede yavaşlamamış sürücüye, kazaya doğrudan kuralı ihlal etmese bile, makul önlem almama nedeniyle %25 kusur atfedilir. Bu karara itiraz mümkündür; ek delil (dashcam, hız tespiti, çarpma açısı raporu) sunularak oran sıfırlanabilir.

Karşı taraftan tazminatı tahsil edemezsem ne olur?

Sigortasız veya mal varlığı yetmeyen kusurlu sürücüden tazminat tahsil edilemediğinde Güvence Hesabı yalnızca bedensel zararı karşılar. Maddi hasar için sürücünün maaşına haciz, banka hesabına bloke veya araç-gayrimenkul satışı yoluyla tahsile gidilir. İcra dosyası 10 yıl açık kalır; sürücünün maddi durumu düzeldiğinde tahsil edilebilir.

Sigorta primimde basamak düşüşü kusur oranına göre değişir mi?

Trafik sigortasında basamak düşüşü kusur oranıyla orantılıdır. Tali kusur (%25) sigortalıda 1 basamak düşüş yaratırken, asli kusur (%75-100) 2 basamak düşüş getirir. Kusursuz sürücünün basamağı korunur ve hasarsızlık indirimi devam eder. Eşit kusurda (%50) her iki tarafta da 1 basamak düşer.

Mahkemeye gitmeden kusur oranını değiştirebilir miyim?

Sigorta Tahkim Komisyonu, mahkemeye kıyasla daha hızlı bir yoldur. Komisyon kararı 4-6 ay içinde verilir ve sigortayı bağlar. Mahkeme süreci 18-36 ay sürer. Komisyon kararına ek olarak SBM nezdinde itiraz yolu da bulunur; ancak SBM yalnızca usul hatalarını inceler, kusur oranının esasına girmez.

Kusur oranı tespit edilmeden araç tamir edilebilir mi?

Ekspertiz yapılmadan ve kusur oranı netleşmeden aracın esaslı onarımı yapılmamalıdır. Aksi hâlde bilirkişi çarpma açısı, hasar konumu ve darbe yönünü inceleyemez; kusur oranı sürücü aleyhine belirlenebilir. Acil tedbir gerektiren onarımlar (kırık ön cam, çalışmayan stop lambası) öncesi-sonrası fotoğraf ve hasar raporu ile belgelenmelidir.

Karşı sürücüyle anlaştık ama sigorta yine de kusur belirlesin mi?

Taraflar maddi olarak anlaşsa bile sigorta şirketine ihbar yapılmalıdır. Anlaşma yalnızca o anki maddi zararı kapsar; sonradan ortaya çıkan değer kaybı, gizli hasar veya gecikmiş yaralanma için sigorta gerekir. Ayrıca sigorta kusur kaydı sürücünün basamak hesabını ve gelecek primlerini etkilediği için ihbar zorunludur. İhbar yapılmazsa şirket sonraki kazalarda eksik bildirim sebebiyle ödeme yapmayabilir.

Asli ve Tali Kusur Maddeleri 2026 Özet

Asli kusur, kanunda 12 hâlle sınırlandırılmış ağır kural ihlalidir; tali kusur ise asli sayılmayan tüm ihlalleri kapsar. Asli kusur tali kusur oranları %0–%100 bandında dağıtılır: asli kusur %75 veya %100, tali kusur %25 olarak takdir edilir. Kırmızı ışıkta geçme, ters yön, arkadan çarpma ve park hâlindeki araca çarpma tipik asli kusur örnekleridir. Alkol, hız ve ehliyetsizlik tek başına asli kusur sayılmaz; kazaya doğrudan neden olduğunda asli sayılır. Kusur oranı; ceza sorumluluğunu, sigorta ödemesini ve tazminat tutarını belirler. Karara 5 iş günü içinde itiraz edilir.

İlgili İçerikler

• Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama 2026
• Araç Değer Kaybı Hesaplama
• Trafik Sigortası Teminat Limitleri 2026
• Trafik Kazası Avukatı
• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
• Kan Parası Nedir

Yasal Dayanak ve Kaynaklar

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — Madde 84, asli kusur hâlleri
• Karayolları Trafik Yönetmeliği Madde 157 — Kusur tespiti usulü
• Türk Ceza Kanunu Madde 85 ve 89 — Taksirle ölüm ve yaralama
• Türk Borçlar Kanunu Madde 49 vd. — Haksız fiil sorumluluğu

Seçkin Avukatlık
Av. Ahmet Geçgel
Meltem Mah. Meltem Blv. Antalya Spor Sit. B-2 Blok K7 D13, Muratpaşa / Antalya
Telefon: +90 539 375 05 85 — E-posta: info@seckinavukatlik.com
Harita Konumu — Antalya Avukat